દેશ

देश

સ્વરલિપિ

S R m P N S' | S' n D P m G R , G .N S

થાટ: Khamaja late_evening Audava-Sampoorna

Patriotic

Rain-Drenched

વાદી: Re (Rishabh)

સંવાદી: Pa (Pancham)

મુખ્ય તથ્યો

થાટ (મેળ)

Khamaja

પ્રસ્તુતિનો સમય

Late_evening

જાતિ (સ્વરોની સંખ્યા)

Audava-sampoorna

વાદી (મુખ્ય સ્વર)

Re (Rishabh)

સંવાદી (સહાયક સ્વર)

Pa (Pancham)

Mood/Rasa

ઉત્સવી, રોમેન્ટિક, અને દેશભક્તિપૂર્ણ. વીર (વીર/રાષ્ટ્રવાદ) અને શૃંગાર (વરસાદ દરમિયાન રોમેન્ટિક તડપ).

Origins & Context

રાગ દેશ એ ભારતીય ઉપખંડનું સાંસ્કૃતિક પ્રતીક છે. ખમાજ ઠાટનો, તે એક "ચંચલ" (રમતિયાળ) અને "અભિસારિકા" રાગ છે જે ભારતીય લેન્ડસ્કેપના સારને પકડે છે. તેનું માળખું સરળ છે, પરંતુ તેની ભાવનાત્મક પ્રતિધ્વનિ વિશાળ છે, દેશભક્તિના વીર ઉત્સાહથી લઈને વરસાદી સાંજની કોમળ તડપ સુધી.

સામાન્ય રીતે રાત્રિના બીજા પ્રહારમાં પ્રદર્શિત, દેશ ને ઘણીવાર "મેઘ-પ્રધાન" રાગ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે, વરસાદની ઋતુ દરમિયાન ગાયું જાય છે. તેની વ્યાખ્યાત્મક લાક્ષણિકતા નિષાદનો બેવડો ઉપયોગ છે: આરોહમાં શુદ્ધ ની (ન), જે વધતી આશાની ભાવના પ્રદાન કરે છે, અને અવરોહમાં કોમલ ની (ની), જે નમ્ર, વરસાદ જેવી ઉદાસી જાગૃત કરે છે.

દેશ વિરુદ્ધ ખમાજ વિરુદ્ધ સોરત ખમાજ ઠાટ પરિવારમાં, દેશ એક અનન્ય મધ્ય સ્થાન ધરાવે છે:

દેશ અને ખમાજ: બંને બેવડા-નિષાદનો ઉપયોગ કરે છે. ખમાજ એ ષડવ-સંપૂર્ણ રાગ છે જે શુદ્ધ ગ (ગ) પર આધાર રાખે છે. દેશ ઘણીવાર આરોહમાં ગ ને છોડી દે છે અથવા તેને ઓછું વજન આપે છે, તેને વધુ ખુલ્લું, ઉડતું ગુણવત્તા આપે છે.
દેશ અને સોરત ઘણીવાર મૂંઝવણમાં મૂકાય છે. મુખ્ય તફાવત ગંધાર (ગ) છે. સોરતમાં, ગ ને સખત રીતે ટાળવામાં આવે છે અથવા ગ્રેસ નોટ તરીકે ન્યૂનતમ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. દેશમાં, ગ અવરોહમાં આવશ્યક છે (પધમગરસ) તેની લાક્ષણિક હૂંફ અને રોમેન્ટિક સ્વાદ પ્રદાન કરવા. વિરુદ્ધ તિલક કામોદ: બંને સમાન સ્વર સેટ શેર કરે છે, પરંતુ ચાલન (હલનચલન) વિપરીત છે. તિલક કામોદ "વક્ર" (વાંકડી) છે, જ્યારે દેશ વધુ રેખીય અને "સંચારી" (પ્રવાહિત) છે.

તકનીકી વિગતો

સુરાવલીની રચના અને ચલન

આરોહ (ચઢાવ)

S R m P N S'

અવરોહ (ઉતાર)

S' n D P m G R , G .N S

પકડ (ઓળખનું વાક્ય)

R m P n D P, m G R, G .N S

Chalan (Movement)

S, R, .NS, RmP, mGR, G.NS, RmPNS′, S′nDP, mGR, G.NS

Tanpura Tuning

P—S—S—Sa

Additional Notes

કારણ કે પા (પ) સંવાદી અને સ્તંભ સ્વર છે, પંચમ પર ટ્યૂનિંગ સુસંવાદી "આકાશ" પ્રદાન કરે છે જેની સામે રિષભ (ર) ચમકી શકે છે.

રેકોર્ડિંગ્સ અને પ્રસ્તુતિઓ

મહાન કલાકારો પાસેથી આ રાગ સાંભળો

આગામી રેકોર્ડિંગ્સ અને પ્રસ્તુતિઓ અહીં રજૂ થશે. ફરી જલદી મુલાકાત લો!

Phraseologies

હલનચલન પ્રવાહી છે, "મીન્ડરિંગ" અવરોહણ દ્વારા વિશેષતા આપવામાં આવેલ છે જે દરેક સ્વરને કૃપા સાથે સ્પર્શ કરે છે.

વધતો કોલ: સરમપનસ′
વરસાદી અવરોહણ: સ′નીપ, મગર
હસ્તાક્ષર નિરાકરણ: ગ.નસ (સા માટે અનન્ય પૂંછડી-અંત નિરાકરણ).
ચાલન: સ, ર, .નસ, રમપ, મગર, ગ.નસ, રમપનસ′, સ′નીપ, મગર, ગ.નસ

Common Phrases

SRmPNS′

Classifiers

Swara geometries, relationships, and classifications

Swara Geometries

Core Form:

Arrowhead Expansion. Narrow 5-note ascent reaching for the sky; wide 7-note descent returning to the earth.

Reverse:

Inversion touches the geometry of Raag Jaijaiwanti without the dual-Ga.

Negative:

Shadow scale uses r,g,M#,d, creating a tense, Todi-like contrast to Desh's open brightness.

Murchanas:

Shifting 'Sa' to 'Pa' revela the geometry of Raag Madhmad Sarang.

Symmetries:

Features Cyclical Symmetry in the descent where the n−D−P and m−G−R clusters mirror each other's downward pull.

Structure

Aroha Jati Audav

Avroh Jati Sampurna

Varjit Swaras

Ga (G) and Dha (D) are omitted in the Ascent (Aroh).

Raganga (Family)

Khamaj

Around the World

Global connections and equivalent scales

Western

Mixolydian Mode

C−D−E−F−G−A−Bb−C

The "Major with a flat 7th" scale is used in Folk and Rock.

Appalachian

Old-Time Major

1−2−4−5−7

Common in American Folk; shares the pentatonic "leaping" ascent.

Global

Nature Scale

1−2−4−5−b7

Often associated with pastoral or "outdoors" melodies.

દેશ