ജോനാഥൻ മേയർ

സിത്താർ വാദകനും സംഗീതസംവിധായകനുമായ ജോനാഥൻ മേയറിന് ഇന്ത്യയുമായി തലമുറകളുടെ കുടുംബബന്ധമുണ്ട്. അച്ഛൻ ജോൺ മേയറും സംഗീതസംവിധായകനായിരുന്നു; പാശ്ചാത്യ ക്ലാസിക്കൽ വയലിൻ വായിച്ചിരുന്ന അദ്ദേഹം കൊൽക്കത്തയിലാണ് ജനിച്ചത്. ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി തുടങ്ങിയ കാലം വരെ പിതൃകുടുംബം ഇന്ത്യയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നതിന്റെ തെളിവുകൾ ജോനാഥൻ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. 1780കളിൽ പേർഷ്യനിൽനിന്ന് ബംഗാളിയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്തിരുന്ന ക്രിസ്റ്റഫർ മേയറുടെ നേർപിൻഗാമിയാണ് അദ്ദേഹം. കഴിഞ്ഞ മുന്നൂറ് വർഷത്തിനിടെ ഇന്ത്യയും ബ്രിട്ടനും തമ്മിൽ നടന്ന കൊടുക്കൽ വാങ്ങലിന്റെ അടയാളമാണ് ജോനാഥന്റെ പൂർവികർ എന്നു പറയാം. 

ലണ്ടനിലെ വീട്ടിൽ (അച്ഛൻ 1952ൽ റോയൽ അക്കാദമി ഓഫ് മ്യൂസിക്കിൽ പഠിക്കാൻ ബ്രിട്ടനിലെത്തി) സംഗീതം രാവിലെ ഒൻപത് മുതൽ വൈകിട്ട് അഞ്ച് വരെയുള്ള ജോലിയായിരുന്നു. ‘ഒരു ദിവസത്തെ ജോലി കഴിഞ്ഞുള്ള വിശ്രമമോ എല്ലാവരും ചേർന്ന് ആസ്വദിക്കുന്ന നേരമ്പോക്കോ ആയിരുന്നില്ല അത്, കാരണം അതുതന്നെയായിരുന്നു ജോലി’ എന്ന് അദ്ദേഹം ഓർക്കുന്നു. അച്ഛനും അമ്മയും മുഴുവൻ സമയ സംഗീതജ്ഞരായിരുന്നു: അമ്മ പിയാനോ പഠിക്കുകയും പല ഓർക്കസ്ട്രകളിലും വയലിൻ വായിക്കുകയും ചെയ്തു; അച്ഛൻ ലണ്ടൻ ഫിൽഹാർമോണിക് അടക്കം പല ഓർക്കസ്ട്രകളിലും ഒന്നാം വയലിൻ വാദകനായിരുന്നു. അച്ഛൻ എപ്പോഴും സ്വരലിപി എഴുതുന്നതിൽ മുഴുകിയിരുന്നത് ജോനാഥൻ ഓർക്കുന്നു. ജോൺ മേയർ രാം ഗോപാലിനുവേണ്ടി സംഗീതം എഴുതി; ഗോപാലാണ് ജോണിനുള്ളിലെ ‘ഇന്ത്യൻത്വം’ പുറത്തെടുത്ത്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആംഗ്ലോ-ഇന്ത്യൻ വേരുകൾ ഓർമിപ്പിച്ചത്. ഗോപാലിനെ കണ്ട ശേഷം ജോൺ മേയർ എപ്പോഴും ട്രൗസറിനു മുകളിൽ കുർത്ത ധരിച്ചു. ജോൺ മേയറുടെ ഏറ്റവും അറിയപ്പെടുന്ന ആൽബങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഇന്തോ-ജാസ് ഫ്യൂഷൻസ് എങ്കിലും, തന്റെ ‘സിംഫണിക് രചനകളുടെ’ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടാൻ അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചത്. അച്ഛൻ രചനയിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നത് കുട്ടിക്കാലം മുതൽ കണ്ടുവളർന്ന ജോനാഥനിലേക്ക് അതേ ഇഷ്ടം സ്വാഭാവികമായി പകർന്നു. 

അദ്ദേഹം അഞ്ചാം വയസ്സിൽ സംഗീതം തുടങ്ങി: മുത്തച്ഛൻ ആൽബർട്ട് ഹെപ്റ്റണിൽനിന്ന് വയലിൻ, ജെയിംസ് മെതുയിൻ-കാംബെല്ലിൽനിന്ന് പിയാനോ, അച്ഛനിൽനിന്ന് രചന പഠിച്ചു. പതിനാറാം വയസ്സിൽ സെനിയ ഘരാനയുടെ ശിഷ്യനായ പാശ്ചാത്യ സിത്താർ വാദകൻ ക്ലെം ആൽഫോർഡിന്റെ കീഴിൽ സിത്താർ തുടങ്ങി. 1993ൽ ബർമിംഗ്ഹാം കൺസർവേറ്റോയറിൽനിന്ന് ബി.മ്യൂസ് (ഓണേഴ്സ്) ബിരുദം നേടി; അവിടെ ആൻഡ്രൂ ഡൗൺസിനൊപ്പം രചനയും സിത്താർ വാദനവും പഠിച്ചു. പിന്നീട് ഉസ്താദ് വജാഹത്ത് ഖാന്റെ കീഴിൽ ഇംദാദ്ഖാനി ഘരാനയിലും പണ്ഡിറ്റ് സുബ്രതോ റോയ് ചൗധരിയുടെ കീഴിൽ സെനിയ വീൺകാർ ശൈലിയിലും തന്റെ വാദനം മിനുക്കി. ഇന്ന് ഉസ്താദ് ഇർഫാൻ മുഹമ്മദ് ഖാന്റെ കീഴിൽ ലഖ്നൗ-ഷാജഹാൻപൂർ ഘരാനയിൽ ഉപരിപഠനം തുടരുന്നു, ഉസ്താദ് യൂസഫ് അലി ഖാന്റെ കീഴിൽ താൽ താലിം അഭ്യസിക്കുന്നു. 

സിത്താർ ശിഷ്യത്വത്തിനൊപ്പം ജോനാഥൻ ബർമിംഗ്ഹാം കൺസർവേറ്റോയറിൽ ആൻഡ്രൂ ഡൗണസിന്റെ കീഴിൽ രചന പഠിച്ച് ബാച്ചിലർ ഓഫ് മ്യൂസിക് (ഓണേഴ്സ്) നേടി. സംഗീതം വായിക്കാനും എഴുതാനുമുള്ള കഴിവും, പാശ്ചാത്യ, ഇന്ത്യൻ സംഗീത പാരമ്പര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവും അനുഭവവും ചേരുമ്പോൾ, രചനയിലും സ്വരലിപി എഴുത്തിലും ജോനാഥന് അപൂർവമായ ഒരു സ്ഥാനം കിട്ടുന്നു. 

പാശ്ചാത്യ സ്വരലിപിയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ജോനാഥൻ ഇന്ത്യൻ ക്ലാസിക്കൽ മുതൽ ജാസ്, ഇലക്ട്രോണിക്, ചലച്ചിത്ര സംഗീതം വരെ വിഭാഗങ്ങൾ കടന്ന് പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്; അനുപ് ജലോട്ട, പണ്ഡിറ്റ് ദേബാസിസ് ചക്രബർത്തി, ഉസ്താദ് അക്രം ഖാൻ, കാതറിൻ ടിക്കൽ, കുൽജിത് ഭമ്ര, ലണ്ടൻ ഫിൽഹാർമോണിക്, ബിബിസി കൺസേർട്ട് ഓർക്കസ്ട്ര, കാലാ ഫെസ്റ്റിവൽ എന്നിവയോടൊപ്പം വേദി പങ്കിട്ടു. സംഗീതസംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ജാസ് സംഘങ്ങൾക്കും നൃത്ത പ്രൊഡക്ഷനുകൾക്കും സിംഫണി ഓർക്കസ്ട്രകൾക്കും എഴുതി; LPO, Pilsen Philharmonic, അച്ഛന്റെ ഇന്തോ-ജാസ് ഫ്യൂഷൻസ് എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകൾ കമ്മീഷൻ ചെയ്തു. ZerOclassiKal-നൊപ്പം ആർട്സ് കൗൺസിൽ പിന്തുണയുള്ള മൂന്ന് പ്രോജക്ടുകൾ Perseverance, Altered Boundaries, Raga Music എന്നിവയ്ക്ക് നേതൃത്വം നൽകി; ആമിന ഖയ്യാം ഡാൻസ് കമ്പനിക്കായി ബോറോഡിന്റെ നോക്റ്റേൺ സിത്താർ, സരോദ്, ചെല്ലോ, തബല എന്നിവയ്ക്കായി ക്രമീകരിച്ചു. 

ജോനാഥന്റേത് ‘പോർട്ട്ഫോളിയോ കരിയർ’ എന്നു വിളിക്കാവുന്ന ജീവിതമാണ്: അദ്ദേഹം സെഷൻ സംഗീതജ്ഞനാണ്, ലോകത്തിലെ മികച്ച ഓർക്കസ്ട്രകൾ വായിക്കുന്ന രചനകളുടെ സംഗീതസംവിധായകനാണ്, കച്ചേരി കലാകാരനാണ്, വഴികാട്ടിയാണ്; അതുപോലെതന്നെ വിവാഹങ്ങളിലും വായിക്കുന്നു (ഒരു മരുമകളുടെ വിവാഹത്തിൽ ഞാൻ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് വിവാഹങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു!). ക്ലാസിക്കൽ സംഗീതവും, അച്ഛനടക്കം പല ഗുരുക്കന്മാരുടെ ആൽബങ്ങളും പുറത്തിറക്കുന്ന ഫസ്റ്റ് ഹാൻഡ് റെക്കോർഡ്സിന്റെ സഹ-ഡയറക്ടർ കൂടിയാണ് അദ്ദേഹം. പ്രധാന കാര്യം, ജോനാഥൻ മുഴുവൻ സമയ സംഗീതജ്ഞനായിത്തന്നെ ജീവിച്ചു, കുടുംബം പോറ്റി, തന്റെ വിളി പിന്തുടർന്നു. ജീവിക്കാനും ജോലി ചെയ്യാനും സമൂഹത്തിന് എന്തെങ്കിലും നൽകാനും ഇതിലും നല്ലൊരു വഴി ചിന്തിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്.