---
url: 'https://kalasudha.com/or-int/gharana/senia-gharana'
title: 'ସେନିୟା ଘରାନା'
author:
  name: Anonymous
updated: '2026-10-17T11:44:25+00:00'
type: website
summary: 'ସେନିୟା ଘରାନା ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତର ଏକ ସିତାର ଘରାନା, ଯାହା ନିଜ ଇତିହାସ ଅନୁସାରେ ମୁହମ୍ମଦ ଶାହଙ୍କ ପତନୋନ୍ମୁଖ ଦିଲ୍ଲୀ ଦରବାର ଛାଡ଼ି ଏହାର ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ ୧୮ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଜୟପୁରରେ ରୂପ ନେଇଥିଲା। ଏହାର ନାମ ଆକବରଙ୍କ ୧୬ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଦରବାରୀ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ ତାନସେନଙ୍କଠାରୁ ଆସିଛି, ଏବଂ ଏହାର ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞମାନେ ନିଜକୁ ତାଙ୍କ ବଂଶଧର ବୋଲି ଦାବି କରନ୍ତି। ଷ୍ଟିଭେନ ଲ୍ୟାଣ୍ଡସବର୍ଗଙ୍କ ଇତିହାସ ଏହାକୁ ଜୟପୁର ସେନିୟା ଘରାନା ବୋଲି କହେ, ଏବଂ ବୀରେନ୍ଦ୍ର କିଶୋର ରାୟଚୌଧୁରୀ ଜୟପୁର ଧାରାକୁ ପଶ୍ଚିମର ସେନିୟାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରଖନ୍ତି, ଯାହା ଲକ୍ଷ୍ନୌ ଓ ବାରାଣସୀର ପୂର୍ବର ସେନିୟାଙ୍କଠାରୁ ଅଲଗା।ଘରାନା ମସୀତ ଖାନଙ୍କୁ (ମସୀତ ସେନ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଲେଖାଯାଏ) ପ୍ରଥମ ସିତାର ବାଜ, ଅର୍ଥାତ୍ ବାଦନ ଶୈଳୀର ଶ୍ରେୟ ଦିଏ, ଏବଂ ସ୍ଥିର ଯନ୍ତ୍ରସଙ୍ଗୀତ ରଚନାର ଏକ ରୂପ ମସୀତଖାନୀ ଗତ ତାଙ୍କ ନାମ ବହନ କରେ। ଆଲିନ ମାଇନରଙ୍କ ଇତିହାସ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ: ଖୁସରୋ ଖାନ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ବା ଭଉଣୀଙ୍କ ପୁଅ ଫିରୋଜ ଖାନ ସିତାରକୁ ଦିଲ୍ଲୀ ଆଣିଥିଲେ। ଧାରାଟି ରହୀମ ସେନ ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅମୃତ ସେନଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲେ, ଏବଂ ମାଇନର ରହୀମ ସେନଙ୍କଠାରୁ ସିତାର ସଙ୍ଗୀତର ଏକ ନୂଆ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେବା ଦେଖନ୍ତି। ଲ୍ୟାଣ୍ଡସବର୍ଗ ପିଢ଼ିଗୁଡ଼ିକୁ ଦୁଇ ପ୍ରକାରେ ଗଣନ୍ତି: ରହୀମ ସେନଙ୍କୁ ମସୀତ ଖାନଙ୍କ ସମ୍ଭବତଃ ଅଣନାତି ବୋଲି, ଏବଂ ଅନ୍ୟତ୍ର ଅମୃତ ସେନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ନାତି ବୋଲି। ରାୟଚୌଧୁରୀ ଏହା ବଦଳରେ ଜୟପୁର ଧାରାକୁ ତାନସେନଙ୍କ ପୁଅ ତରଙ୍ଗ ଖାନଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୋଜନ୍ତି।ସେନିୟା ସିତାର ରୁଦ୍ର ବୀଣା ବା ବୀନ, ଏବଂ ତାନସେନ ଗାଉଥିବା ଦରବାରୀ କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ ରୂପ ଧ୍ରୁପଦ ଉପରେ ଆଧାରିତ, ଏବଂ ଲ୍ୟାଣ୍ଡସବର୍ଗ ମସୀତ ଖାନଙ୍କୁ ଜଣେ ସେନିୟା ବୀନକାର ବୋଲି କହନ୍ତି। ମୀଣ୍ଡ, ଅର୍ଥାତ୍ ସ୍ୱରରୁ ସ୍ୱରକୁ ସରକି ଯିବା, ଓ ଗମକ, ଅର୍ଥାତ୍ ସ୍ୱରର ଭାରି କମ୍ପନ ଭଳି ବୀନ କୌଶଳ ସିତାରକୁ ଆସିଥିଲା, ଏବଂ ମାଇନର ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଅନୁସରଣ କରି ସେନିୟା ଶୈଳୀର ବିଶ୍ଳେଷଣରେ ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ କରନ୍ତି। ନିଜ ଗୁରୁ ମୁସ୍ତାକ ଅଲି ଖାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ନିଜ ବିବରଣୀରେ ଦେବୁ ଚୌଧୁରୀ ଯୁକ୍ତି, ଅର୍ଥାତ୍ ସାଙ୍ଗୀତିକ ତର୍କକୁ ସେନିୟା ନୀତି ବୋଲି କହନ୍ତି।ଅମୃତ ସେନ ଜୟପୁର ଦରବାରରେ ମହାରାଜା ରାମ ସିଂହଙ୍କ ସେବା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଲ୍ୟାଣ୍ଡସବର୍ଗ ଅମୃତ ସେନଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇମଦାଦ ଖାନଙ୍କ ନାମ ରଖନ୍ତି। ଜେମ୍ସ ସାଡଲର ହାମିଲଟନଙ୍କ ବିବରଣୀ ଅନୁସାରେ ଇମଦାଦ ଖାନ କଲିକତାରେ ଏକ ଅଲଗା ଶୈଳୀ, ଇମଦାଦଖାନୀ ବାଜ ଗଢ଼ିଥିଲେ, ଯାହାକୁ ଇଟାୱା ଘରାନା ଆଗକୁ ନେଇଥିଲା। ଲ୍ୟାଣ୍ଡସବର୍ଗ ଦୁଇଟି ଅଂଶରେ ବରକତୁଲ୍ଲା ଖାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଇଜଣ ଗୁରୁଙ୍କ ନାମ ଦିଅନ୍ତି, ଅମୃତ ସେନ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ବା ଭଉଣୀଙ୍କ ପୁଅ ଅମୀର ଖାନ। ବାରାଣସୀରେ ଦେଖା ହେବା ପରେ ବରକତୁଲ୍ଲା ଖାନ ସୁରବାହାର ବାଦକ ଆଶିକ ଅଲି ଖାନଙ୍କୁ ସିତାର ଶିଖାଇଥିଲେ। ଆଶିକ ଅଲି ଖାନ ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅ ମୁସ୍ତାକ ଅଲି ଖାନ ଶିଷ୍ୟ ପରମ୍ପରା ଜରିଆରେ ଧାରାଟିକୁ ଆଗକୁ ନେଇଥିଲେ, ଏବଂ ମୁସ୍ତାକ ଅଲି ଖାନ ୧୯୬୮ରେ ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଦେବୁ ଚୌଧୁରୀ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ପାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଶିଷ୍ୟ ପ୍ରତୀକ ଚୌଧୁରୀ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଶିଖାଉଥିଲେ ଏବଂ ବାପାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର କିଛି ଦିନ ପରେ ୬ ମେ ୨୦୨୧ରେ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା।ପ୍ରମୁଖ କଳାକାରତାନସେନ, ଆକବରଙ୍କ ଦରବାରର ୧୬ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଧ୍ରୁପଦ ଗାୟକ, ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ ଧାରା ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ବପୁରୁଷ ବୋଲି ଦାବି କରେମସୀତ ଖାନ (ମସୀତ ସେନ), ବଂଶଧାରା ଅନୁସାରେ ପ୍ରଥମ ସିତାର ବାଜ ଓ ମସୀତଖାନୀ ଗତର ସ୍ରଷ୍ଟାଅମୃତ ସେନ, ମୃତ୍ୟୁ ୧୮୯୩, ଜୟପୁର ଦରବାରର ସିତାର ବାଦକବରକତୁଲ୍ଲା ଖାନ, ମୃତ୍ୟୁ ୧୯୩୦, ୧୯୦୪ରେ ରେକର୍ଡିଂ କରିଥିବା ସିତାର ବାଦକ ଓ ଆଶିକ ଅଲି ଖାନଙ୍କ ଗୁରୁଆଶିକ ଅଲି ଖାନ, ସୁରବାହାର ଓ ସିତାର ବାଦକ, ମୁସ୍ତାକ ଅଲି ଖାନଙ୍କ ବାପା ଓ ଗୁରୁମୁସ୍ତାକ ଅଲି ଖାନ, ୧୯୧୧ରୁ ୧୯୮୯, ସିତାର ବାଦକ, ୧୯୬୮ରେ ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ବିଜେତାଦେବୁ ଚୌଧୁରୀ, ୧୯୩୫ରୁ ୨୦୨୧, ସିତାର ବାଦକ ଓ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପକପ୍ରତୀକ ଚୌଧୁରୀ, ମୃତ୍ୟୁ ୨୦୨୧, ସିତାର ବାଦକ ଓ ଦେବୁ ଚୌଧୁରୀଙ୍କ ପୁଅଉତ୍ସBirendra Kishore Roychoudhury, Senia gharana of Rampur, Sangeet Natak no. 29 (1973)Jayasri Banerjee, Sitar and Sarod in the 18th and 19th Centuries (Allyn Miner) ର ସମୀକ୍ଷା, Sangeet Natak (1997)Suneera Kasliwal, Sitar Music in Calcutta (James Sadler Hamilton) ର ସମୀକ୍ଷା, Sangeet Natak (1991)Debu Chaudhuri, ମୁସ୍ତାକ ଅଲି ଖାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ବିବରଣୀ (RaagGiri Trust ପ୍ରକାଶିତ ପାଠ)Steven Landsberg, ଜୟପୁର ସେନିୟା ଘରାନାର ବଂଶଧାରା ଇତିହାସBanglapedia, Asiatic Society of Bangladesh, Gharana ଓ Dhrupad ଶୀର୍ଷକ ପ୍ରବିଷ୍ଟି'
image: 'https://kalasudha.com/themes/custom/music_agency/assets/icon/logo.svg'
published: true
og:
  site_name: KalaSudha
  'image:url': 'https://kalasudha.com/themes/custom/music_agency/assets/icon/logo.svg'
  'image:secure_url': 'https://kalasudha.com/themes/custom/music_agency/assets/icon/logo.svg'
  'image:type': image/svg+xml
  'image:alt': KalaSudha
---
## [ସେନିୟା ଘରାନା

 ](/or-int/gharana/senia-gharana)

**ସେନିୟା ଘରାନା** ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତର ଏକ [ସିତାର](/or-int/instrumental/hindustani-classical/sitar) ଘରାନା, ଯାହା ନିଜ ଇତିହାସ ଅନୁସାରେ ମୁହମ୍ମଦ ଶାହଙ୍କ ପତନୋନ୍ମୁଖ ଦିଲ୍ଲୀ ଦରବାର ଛାଡ଼ି ଏହାର ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ ୧୮ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଜୟପୁରରେ ରୂପ ନେଇଥିଲା। ଏହାର ନାମ ଆକବରଙ୍କ ୧୬ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଦରବାରୀ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ ତାନସେନଙ୍କଠାରୁ ଆସିଛି, ଏବଂ ଏହାର ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞମାନେ ନିଜକୁ ତାଙ୍କ ବଂଶଧର ବୋଲି ଦାବି କରନ୍ତି। ଷ୍ଟିଭେନ ଲ୍ୟାଣ୍ଡସବର୍ଗଙ୍କ ଇତିହାସ ଏହାକୁ **ଜୟପୁର ସେନିୟା ଘରାନା** ବୋଲି କହେ, ଏବଂ ବୀରେନ୍ଦ୍ର କିଶୋର ରାୟଚୌଧୁରୀ ଜୟପୁର ଧାରାକୁ ପଶ୍ଚିମର ସେନିୟାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରଖନ୍ତି, ଯାହା ଲକ୍ଷ୍ନୌ ଓ ବାରାଣସୀର ପୂର୍ବର ସେନିୟାଙ୍କଠାରୁ ଅଲଗା।

ଘରାନା **ମସୀତ ଖାନଙ୍କୁ** (ମସୀତ ସେନ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଲେଖାଯାଏ) ପ୍ରଥମ ସିତାର ବାଜ, ଅର୍ଥାତ୍ ବାଦନ ଶୈଳୀର ଶ୍ରେୟ ଦିଏ, ଏବଂ ସ୍ଥିର ଯନ୍ତ୍ରସଙ୍ଗୀତ ରଚନାର ଏକ ରୂପ **ମସୀତଖାନୀ ଗତ** ତାଙ୍କ ନାମ ବହନ କରେ। ଆଲିନ ମାଇନରଙ୍କ ଇତିହାସ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ: ଖୁସରୋ ଖାନ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ବା ଭଉଣୀଙ୍କ ପୁଅ ଫିରୋଜ ଖାନ ସିତାରକୁ ଦିଲ୍ଲୀ ଆଣିଥିଲେ। ଧାରାଟି ରହୀମ ସେନ ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅମୃତ ସେନଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲେ, ଏବଂ ମାଇନର ରହୀମ ସେନଙ୍କଠାରୁ ସିତାର ସଙ୍ଗୀତର ଏକ ନୂଆ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେବା ଦେଖନ୍ତି। ଲ୍ୟାଣ୍ଡସବର୍ଗ ପିଢ଼ିଗୁଡ଼ିକୁ ଦୁଇ ପ୍ରକାରେ ଗଣନ୍ତି: ରହୀମ ସେନଙ୍କୁ ମସୀତ ଖାନଙ୍କ ସମ୍ଭବତଃ ଅଣନାତି ବୋଲି, ଏବଂ ଅନ୍ୟତ୍ର ଅମୃତ ସେନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ନାତି ବୋଲି। ରାୟଚୌଧୁରୀ ଏହା ବଦଳରେ ଜୟପୁର ଧାରାକୁ ତାନସେନଙ୍କ ପୁଅ ତରଙ୍ଗ ଖାନଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୋଜନ୍ତି।

ସେନିୟା ସିତାର **ରୁଦ୍ର ବୀଣା** ବା ବୀନ, ଏବଂ ତାନସେନ ଗାଉଥିବା ଦରବାରୀ କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ ରୂପ **ଧ୍ରୁପଦ** ଉପରେ ଆଧାରିତ, ଏବଂ ଲ୍ୟାଣ୍ଡସବର୍ଗ ମସୀତ ଖାନଙ୍କୁ ଜଣେ ସେନିୟା ବୀନକାର ବୋଲି କହନ୍ତି। ମୀଣ୍ଡ, ଅର୍ଥାତ୍ ସ୍ୱରରୁ ସ୍ୱରକୁ ସରକି ଯିବା, ଓ ଗମକ, ଅର୍ଥାତ୍ ସ୍ୱରର ଭାରି କମ୍ପନ ଭଳି ବୀନ କୌଶଳ ସିତାରକୁ ଆସିଥିଲା, ଏବଂ ମାଇନର ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଅନୁସରଣ କରି ସେନିୟା ଶୈଳୀର ବିଶ୍ଳେଷଣରେ ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ କରନ୍ତି। ନିଜ ଗୁରୁ ମୁସ୍ତାକ ଅଲି ଖାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ନିଜ ବିବରଣୀରେ ଦେବୁ ଚୌଧୁରୀ ଯୁକ୍ତି, ଅର୍ଥାତ୍ ସାଙ୍ଗୀତିକ ତର୍କକୁ ସେନିୟା ନୀତି ବୋଲି କହନ୍ତି।

ଅମୃତ ସେନ ଜୟପୁର ଦରବାରରେ ମହାରାଜା ରାମ ସିଂହଙ୍କ ସେବା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଲ୍ୟାଣ୍ଡସବର୍ଗ ଅମୃତ ସେନଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇମଦାଦ ଖାନଙ୍କ ନାମ ରଖନ୍ତି। ଜେମ୍ସ ସାଡଲର ହାମିଲଟନଙ୍କ ବିବରଣୀ ଅନୁସାରେ ଇମଦାଦ ଖାନ କଲିକତାରେ ଏକ ଅଲଗା ଶୈଳୀ, ଇମଦାଦଖାନୀ ବାଜ ଗଢ଼ିଥିଲେ, ଯାହାକୁ [ଇଟାୱା ଘରାନା](/or-int/gharana/etawah-gharana) ଆଗକୁ ନେଇଥିଲା। ଲ୍ୟାଣ୍ଡସବର୍ଗ ଦୁଇଟି ଅଂଶରେ ବରକତୁଲ୍ଲା ଖାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଇଜଣ ଗୁରୁଙ୍କ ନାମ ଦିଅନ୍ତି, ଅମୃତ ସେନ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ବା ଭଉଣୀଙ୍କ ପୁଅ ଅମୀର ଖାନ। ବାରାଣସୀରେ ଦେଖା ହେବା ପରେ ବରକତୁଲ୍ଲା ଖାନ [ସୁରବାହାର](/or-int/instrumental/hindustani-classical/surbahar) ବାଦକ ଆଶିକ ଅଲି ଖାନଙ୍କୁ ସିତାର ଶିଖାଇଥିଲେ। ଆଶିକ ଅଲି ଖାନ ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅ ମୁସ୍ତାକ ଅଲି ଖାନ ଶିଷ୍ୟ ପରମ୍ପରା ଜରିଆରେ ଧାରାଟିକୁ ଆଗକୁ ନେଇଥିଲେ, ଏବଂ ମୁସ୍ତାକ ଅଲି ଖାନ ୧୯୬୮ରେ ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଦେବୁ ଚୌଧୁରୀ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ପାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଶିଷ୍ୟ ପ୍ରତୀକ ଚୌଧୁରୀ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଶିଖାଉଥିଲେ ଏବଂ ବାପାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର କିଛି ଦିନ ପରେ ୬ ମେ ୨୦୨୧ରେ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା।

### ପ୍ରମୁଖ କଳାକାର

- ତାନସେନ, ଆକବରଙ୍କ ଦରବାରର ୧୬ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଧ୍ରୁପଦ ଗାୟକ, ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ ଧାରା ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ବପୁରୁଷ ବୋଲି ଦାବି କରେ
- ମସୀତ ଖାନ (ମସୀତ ସେନ), ବଂଶଧାରା ଅନୁସାରେ ପ୍ରଥମ ସିତାର ବାଜ ଓ ମସୀତଖାନୀ ଗତର ସ୍ରଷ୍ଟା
- ଅମୃତ ସେନ, ମୃତ୍ୟୁ ୧୮୯୩, ଜୟପୁର ଦରବାରର ସିତାର ବାଦକ
- ବରକତୁଲ୍ଲା ଖାନ, ମୃତ୍ୟୁ ୧୯୩୦, ୧୯୦୪ରେ ରେକର୍ଡିଂ କରିଥିବା ସିତାର ବାଦକ ଓ ଆଶିକ ଅଲି ଖାନଙ୍କ ଗୁରୁ
- ଆଶିକ ଅଲି ଖାନ, ସୁରବାହାର ଓ ସିତାର ବାଦକ, ମୁସ୍ତାକ ଅଲି ଖାନଙ୍କ ବାପା ଓ ଗୁରୁ
- ମୁସ୍ତାକ ଅଲି ଖାନ, ୧୯୧୧ରୁ ୧୯୮୯, ସିତାର ବାଦକ, ୧୯୬୮ରେ ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା
- ଦେବୁ ଚୌଧୁରୀ, ୧୯୩୫ରୁ ୨୦୨୧, ସିତାର ବାଦକ ଓ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପକ
- ପ୍ରତୀକ ଚୌଧୁରୀ, ମୃତ୍ୟୁ ୨୦୨୧, ସିତାର ବାଦକ ଓ ଦେବୁ ଚୌଧୁରୀଙ୍କ ପୁଅ

### ଉତ୍ସ

- Birendra Kishore Roychoudhury, Senia gharana of Rampur, Sangeet Natak no. 29 (1973)
- Jayasri Banerjee, Sitar and Sarod in the 18th and 19th Centuries (Allyn Miner) ର ସମୀକ୍ଷା, Sangeet Natak (1997)
- Suneera Kasliwal, Sitar Music in Calcutta (James Sadler Hamilton) ର ସମୀକ୍ଷା, Sangeet Natak (1991)
- Debu Chaudhuri, ମୁସ୍ତାକ ଅଲି ଖାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ବିବରଣୀ (RaagGiri Trust ପ୍ରକାଶିତ ପାଠ)
- Steven Landsberg, ଜୟପୁର ସେନିୟା ଘରାନାର ବଂଶଧାରା ଇତିହାସ
- Banglapedia, Asiatic Society of Bangladesh, Gharana ଓ Dhrupad ଶୀର୍ଷକ ପ୍ରବିଷ୍ଟି



 [Sign in to follow](/or-int/user/login?flag_anon=follow_term-351&destination=/or-int/markdownify/taxonomy/term/351)