ଅହୀର ଲଲିତ
अहीर ललित
S r G m M# m | r G m D n S' | S' n D P m G r S
Origins & Context
ଅହୀର-ଲଲିତର ଶ୍ରେୟ ପଣ୍ଡିତ ରବି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଯାଏ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଥମେ ୧୯୫୦ ଦଶକରେ ଏହାକୁ ରେକର୍ଡ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ୧୯୭୯ରେ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ରୂପରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ଏହି ରାଗ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ତାଙ୍କ ସଂଗୀତ ସଂଗ୍ରହର ଅଂଶ ରହିଛି ଏବଂ ମାଇହର-ସେନିଆ ଘରାନାର ଯୁବ ସଂଗୀତଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇଛି ।
ଏହି ଅତି-ଷଡ୍ସ୍ୱରୀ ରାଗ [S r G M M^ D n] ପ୍ରଭାତୀ ରାଗ ଅହୀର/ଅହୀରୀ ଏବଂ ଲଲିତକୁ ମିଶାଇଥାଏ । ଅହୀର-ଲଲିତ, ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗର ଅନ୍ୟ ଲଲିତ-ମିଶ୍ରିତ ରାଗ ପରି, ଏହାର ମୂଳ ରାଗର ସୁରମୟ ସମ୍ଭାବନାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରେ ଯେତେବେଳେ ବିଶିଷ୍ଟ ଲଲିତ ଯୁଗ୍ମ-ମା ପ୍ରଭାବ ପ୍ରଚଳନ କରେ । ଅନ୍ୟ ସମାନ ସୃଷ୍ଟିଗୁଡ଼ିକରେ ଲଲିତା-ଗୌରୀ ଏବଂ ଲଲିତା-ସୋହିନୀ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ଯାହା ଯଥାକ୍ରମେ କେଶରବାଇ କେରକର ଏବଂ ୟୁନୁସ ଅହମ୍ମଦ ଖାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିକଶିତ ହୋଇଛି ।
ଏହି ରାଗ ଅହୀରୀର ପାକୁ ଏକ ତୀବ୍ର (ତୀକ୍ଷ୍ଣ) ମା ସହିତ ପ୍ରତିସ୍ଥାପନ କରେ କିମ୍ବା, ଲଲିତ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ, କୋମଲ ଧକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଧ ସହିତ ବଦଳାଇଥାଏ । ଏହାର ସୁରମୟ କେନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ବାଙ୍ଗରେ ରହିଛି, ଅହୀର-ଭୈରବ ଏବଂ ଲଲିତ ଗୁଣର ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ମିଶ୍ରଣ ସୃଷ୍ଟି କରେ ।
ପଣ୍ଡିତ ରବି ଶଙ୍କରଙ୍କ ୧୯୭୯ ରେକର୍ଡିଂରୁ ଦସ୍ତାବେଜିତ ଅହୀର-ଲଲିତର କଙ୍କାଳ ବାକ୍ୟବିନ୍ୟାସ (ଚଳନ), ଏହାର ଦୋହଲିତ କୋମଲ ରେ, ଧର ମହତ୍ୱ, ଏବଂ ଗା ଏବଂ ମାରେ ଦ୍ୱୈତ ବିଶ୍ରାମ ବିନ୍ଦୁକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରେ । ଅହୀର-ଲଲିତ ଏକ ବିକାଶଶୀଳ ରାଗ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଏବଂ ରେକର୍ଡିଂ ଏହାର ସୁରମୟ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱରେ ଯୋଗ କରେ ।
କଲାସୁଧାରେ, ଆମେ ସଂଗୀତ ସଂଗୀତ ଆୟୋଜନ କରି, ସମସାମୟିକ କଳାକାରମାନଙ୍କ ସହିତ ସହଯୋଗ କରି, ଏବଂ ଅହୀର-ଲଲିତର ସମୃଦ୍ଧ ସାଙ୍ଗୀତିକ ସମ୍ଭାବନାକୁ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରୁଥିବା ରେକର୍ଡିଂକୁ ସମର୍ଥନ କରି ଏହି ବିକାଶକୁ ଉଦଯାପନ କରୁ, ସଂଗୀତ ପରମ୍ପରାରେ ରାଗର ଚାଲୁଥିବା ଯାତ୍ରାରେ ଅବଦାନ ରଖୁ ।
Gauri is treacherously close to Puriya Dhanashree, and difficult to render in its purity. Sohini, which shares its tone material with Puriya and Marwa, is a raga of very limited melodic potential. Likewise, Ahiri too is a raga difficult to sustain as an independent melodic entity. This is also why Ahiri is almost always encountered in its Ahir-Bhairav manifestation.
ବୈଷୟିକ ବିବରଣୀ
ସ୍ୱରର ଗଠନ ଓ ଚଳନ
ଆରୋହ (ଆରୋହଣ)
S r G m M D n S'
ଅବରୋହ (ଅବରୋହଣ)
S' n D M' m r S
Chalan (Movement)
S D. n. D/ D. n. S r/ n. r S/ r G M M^ M/ M^ D/ M D n or M^ D n/ D n r' S'/ r' n S' n D/ M^ D G M M^ M/ r G M G/ G r S n. D./ D. n. r S
Tanpura Tuning
Sa – Pa – Sa – Pa
ରେକର୍ଡିଂ ଓ ପରିବେଷଣ
ଗୁଣୀ କଳାକାରଙ୍କ ପରିବେଷଣରେ ଏହି ରାଗ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଆଗାମୀ ରେକର୍ଡିଂ ଓ ପରିବେଷଣ ଏଠାରେ ଦେଖାଯିବ। ଶୀଘ୍ର ପୁଣି ଦେଖନ୍ତୁ!
Classifiers
Swara geometries, relationships, and classifications