ଭୂପ
भूप
S R G P D S' | S' D P G R S
Origins & Context
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହୋଇଯିବା ଏବଂ ଦିନର ହଲଚଲ ଛାୟାରେ ପଛକୁ ଫେରିଯିବା ସମୟରେ, ଏକ ଏକକ, ଗୌରବାନ୍ୱିତ ଧ୍ୱନି ଉଠିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରେ । ଏହା ହେଉଛି ରାଗ ଭୂପ (କିମ୍ବା ଭୂପାଲୀ), ଏକ ରାଗ ଯାହା ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତରେ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଏବଂ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ସନ୍ତୁଳନର ସଂଜ୍ଞାକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ ।
କଲ୍ୟାଣ ଠାଟର ଅନ୍ତର୍ଗତ, ଭୂପ ହେଉଛି ଏକ ପଞ୍ଚସ୍ୱରୀ ଟାଇଟାନ୍ । ଏହା ଏକ "ଶୁଦ୍ଧ" ରାଗ, ଅର୍ଥାତ୍ ଏହା କେବଳ ପ୍ରାକୃତିକ ସ୍ୱର ବ୍ୟବହାର କରେ, ତଥାପି ଏହାର ପାଞ୍ଚ-ସ୍ୱର framework ମଧ୍ୟରେ ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଗଭୀରତା ନିହିତ ରହିଛି । ଯଦି ରାଗ ବଙ୍ଗଳା ସକାଳର ଆକାଂକ୍ଷା, ଭୂପ ହେଉଛି ସନ୍ଧ୍ୟାର ପୂରଣତା ।
ଭୂପର ଆତ୍ମା ଏହାର ବାଦୀ, ଗା (ଗାନ୍ଧାର) ରେ ରହିଥାଏ । ଜଟିଳ ଅଳଙ୍କାର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ରାଗଗୁଡ଼ିକ ଠାରୁ ଭିନ୍ନ, ଭୂପ ଏକ "ସ୍ଥିର" ହାତ ଦାବି କରେ । ସ୍ୱରଗୁଡ଼ିକ ମୀଣ୍ଡ ନାମକ ଗଭୀର, ଅନୁନାଦୀ ଗ୍ଲାଇଡ୍ ଦ୍ୱାରା ସଂଯୁକ୍ତ । ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ମାଷ୍ଟର ଗା ରୁ ରେ କୁ ଗତି କରେ, ଏହା ଏକ କୂଦକା ନୁହେଁ; ଏହା ଏକ ଧୀର, ଅନୁଗ୍ରହପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବତରଣ, ଯେମିତି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିଗନ୍ତ ତଳେ ବୁଡ଼ୁଛି ।
କଲାସୁଧାରେ, ଆମେ ଭୂପକୁ ସୁରର "ବିଶ୍ୱ DNA" ଭାବେ ଚିହ୍ନିବା । ଏହାର ସ୍କେଲ ସ୍କଟଲ୍ୟାଣ୍ଡର ଲୋକଗୀତ, ପ୍ରାଚୀନ ଚୀନର ଦରବାର ସଙ୍ଗୀତ, ଏବଂ ଆମେରିକାର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗୀତରେ ମିଳିଥାଏ । ଏହା ଏକ ରାଗ ଯାହା ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରେ, ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଏବଂ ଶାନ୍ତିର ଏକ ମୂଳ ମାନବ ସ୍ୱୀକୃତି ସହିତ କଥା ହୁଏ । ଭୂପ ପ୍ରଦର୍ଶନ କିମ୍ବା ଶୁଣିବା ହେଉଛି ଗ୍ରାଉଣ୍ଡିଂର ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ—ଶାନ୍ତ, ସ୍ଥିର ଭକ୍ତିର ଏକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରିବା ।
Bhoopali is like a clear sky; there is nowhere to hide. Every note must be as steady as a mountain, connected by the invisible thread of the glide.
ବୈଷୟିକ ବିବରଣୀ
ସ୍ୱରର ଗଠନ ଓ ଚଳନ
ଆରୋହ (ଆରୋହଣ)
S - R - G - P - D - S'
ଅବରୋହ (ଅବରୋହଣ)
S' - D - P - G - R - S
ପକଡ଼ (ଚିହ୍ନଟ ବାକ୍ୟାଂଶ)
G — R — S, D(o) — S, R — G, P — G, R — S
Chalan (Movement)
S, R, G, G R S, D(o) S, R, G
Tanpura Tuning
P — S — S — Sa
Additional Notes
ରେକର୍ଡିଂ ଓ ପରିବେଷଣ
ଗୁଣୀ କଳାକାରଙ୍କ ପରିବେଷଣରେ ଏହି ରାଗ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଆଗାମୀ ରେକର୍ଡିଂ ଓ ପରିବେଷଣ ଏଠାରେ ଦେଖାଯିବ। ଶୀଘ୍ର ପୁଣି ଦେଖନ୍ତୁ!
Classifiers
Swara geometries, relationships, and classifications
Swara Geometries
Raganga (Family)
Around the World
Global connections and equivalent scales
Major Pentatonic Scale
Do – Re – Mi – Sol – La – Do
The heart of Blues and Folk.
Kung Scale
宫 (Gōng) – 商 (Shāng) – 角 (Jué) – 徵 (Zhǐ) – 羽 (Yǔ)
Symbolising the Emperor and the Earth.
Yo Scale
C – D – F – G – A – C
Found in traditional court and folk music.
Highland Scale
A – B – C# – E – F#
The primary tuning for Scottish Bagpipes.