ଭୂପାଳୀ
भूपाली
S R G P D S' | S' D P G R S
Origins & Context
ଭୂପାଳୀ, ଯାହାକୁ ଭୂପା ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା, ହେଉଛି ବିଷାଦ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିବା ଏକ ସାଧାରଣ ସାଂଝ ରାଗ । ଏହାକୁ "ଭୂପାଳୀ" ନାମିତ କରାଯାଇଛି ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ, କାରଣ ଏହି ରାଗ ଭୂପା ଅଞ୍ଚଳରୁ ଆସିଛି, ଯାହା ଭାରତ ଏବଂ ଚୀନ ନିକଟରେ ଅଛି । ତେଣୁ, ଚୀନ, ଭୁଟାନ ଏବଂ ନେପାଳର ସଙ୍ଗୀତ ସମସ୍ତେ ସେମାନଙ୍କ ସୁରରେ ସେହି ସୁରମୟ ଆକୃତି ଥିବା ପରି ମନେହୁଏ ।
ରାଗ ଭୂପାଳୀ ବେଳେବେଳେ ରାଗ ଦେଶକାର ସହିତ ଦ୍ୱନ୍ଦିତ ହୁଏ, ଯେହେତୁ ଉଭୟ ରାଗ ସମାନ ସ୍ୱର ସେଟ୍ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । ଦେଶକାର, ତଥାପି, ଏକ ଭିନ୍ନ ସ୍ୱରୂପ ଅଛି, ଯାହା ଏହାକୁ ଏକ ଭିନ୍ନ ରାଗ କରେ । ଏହି ରାଗର ଧ୍ୟାନ ପ୍ରଥମ ଅର୍ଦ୍ଧ, ବା ପୂର୍ବାଙ୍ଗ ଉପରେ, ଯେତେବେଳେ ଦେଶକାର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଦ୍ଧ, ବା ଉତ୍ତରାଙ୍ଗ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଏ ।
ବୈଷୟିକ ବିବରଣୀ
ସ୍ୱରର ଗଠନ ଓ ଚଳନ
ଆରୋହ (ଆରୋହଣ)
S R G P D S'
ଅବରୋହ (ଅବରୋହଣ)
S' D P G R S
ପକଡ଼ (ଚିହ୍ନଟ ବାକ୍ୟାଂଶ)
S G R S 'D S R G
ରେକର୍ଡିଂ ଓ ପରିବେଷଣ
ଗୁଣୀ କଳାକାରଙ୍କ ପରିବେଷଣରେ ଏହି ରାଗ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଆଗାମୀ ରେକର୍ଡିଂ ଓ ପରିବେଷଣ ଏଠାରେ ଦେଖାଯିବ। ଶୀଘ୍ର ପୁଣି ଦେଖନ୍ତୁ!