ସାୱନ ଝର ଲାଗେ - କଳା ଫେଷ୍ଟିଭାଲ ୨୦୨୩

ଦେବାସିସ୍ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ଭାରତର ଜଣେ ଜଣାଶୁଣା ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସ୍ଲାଇଡ୍ ଗିଟାର ଭର୍ଚୁଆସୋ। ସେ ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ଏସିଆ, ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ, ଆମେରିକା ଏବଂ ୟୁରୋପରେ ପ୍ରମୁଖ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ମହୋତ୍ସବରେ ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛନ୍ତି।

ଦୀପକଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ତାଙ୍କ କ୍ୟାରିୟର ପଥ ଗଠନରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା। ସଂଗୀତ ସହିତ ତାଙ୍କର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସମ୍ପର୍କ ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ ବରଂ ତାଙ୍କ ନିଜ ପରିବାରରୁ ଆସିଥିଲା। ତାଙ୍କ ଜେଜେବାପା, ଶ୍ରୀ ଶାନ୍ତିଲାଲ ଶାହ ଏବଂ ଶ୍ରୀ ମୋହନ ଜୁନିଅର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତରେ ତାଙ୍କର ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ। ସଂଗୀତ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଗଭୀର ପ୍ରେମ, ତାଙ୍କ ବୁଝାମଣା ଏବଂ ତାଲିମ ସହିତ, ସଂଗୀତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଜଗତରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲା।ପ୍ରାୟ ପଚିଶ ବର୍ଷ ଧରି, ସେ ଭାରତର ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଳାକାରଙ୍କ ସହ ସହଯୋଗ କରିବାର ଏବଂ ଜାତୀୟ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଭା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାର ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଇଛନ୍ତି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଦୀପକଙ୍କ ଅବଦାନ ସିନେମା ଶିଳ୍ପକୁ ବିସ୍ତାରିତ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ବଙ୍ଗଳା, ଗୁଜୁରାଟୀ, ପଞ୍ଜାବୀ ଏବଂ ଭୋଜପୁରୀ ଭାଷାରେ ତିରିଶରୁ ଅଧିକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପାଇଁ ସଙ୍ଗୀତ ଏବଂ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ସ୍କୋର ରଚନା କରିଛନ୍ତି।ତାଙ୍କ ଡିସ୍କୋଗ୍ରାଫିରେ ଟି-ସିରିଜ୍, ଟିପ୍ସ ଏବଂ ଭେନସ୍ ଭଳି ସମ୍ମାନିତ ସଂଗୀତ କମ୍ପାନୀ ସହିତ ରେକର୍ଡ ହୋଇଥିବା ଅନେକ ଆଲବମ୍ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

ଡ. ଲଭ୍ଲି ଶର୍ମା ସିତାର ବାଦନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ଦୟାଲବାଗ ଶୈକ୍ଷଣିକ ସଂସ୍ଥାରେ ଅଧ୍ୟାପିକା ଭାବରେ କର୍ମରତ ଅଛନ୍ତି। ସଙ୍ଗୀତ ଗବେଷଣା ପାଇଁ ଡି.ଲିଟ୍. ଉପାଧି ପ୍ରାପ୍ତ ପ୍ରଥମ ମହିଳା ସିତାର ବାଦିକା ରୂପେ ସେ ଚିହ୍ନିତ।ପନ୍ଦର ବର୍ଷ ବୟସରେ ଶ୍ରୀମତୀ ବୀଣା ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଧୀନରେ ସିତାର ଶିଖ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କରି ସେ କ୍ରମଶ ଶ୍ରୀ କଲ୍ୟାଣ ଲହରୀ (ମଣିଲାଲ ନାଗ, କୋଲକାତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ), ଆଗ୍ରାର ଶ୍ରୀ କେ.ସି. ଲାହିରୀ, ଅହମ୍ମଦାବାଦର ଗୁଲାମ ହୁସେନ ଖାଁ, ବାଙ୍ଗାଲୋରରେ ଏନ.ଆର. ରାଓ ଏବଂ ଯୋଧପୁରରେ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରଜ ଭୂଷଣ ଲାଲ ଖାବ୍ରାଙ୍କ ନିକଟରେ ତାଲିମ ନେଇଛନ୍ତି। ୧୯୭୯ ମସିହାରେ ଆଗ୍ରାର ମହାରାଜା ଅଗ୍ରସେନ କନ୍ୟା ବିଦ୍ୟାଳୟ, ସ‍ଦାବାଦରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ସଙ୍ଗୀତ ସଭ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ହୋଇଥିଲା। ଏହାପରଠାରୁ ଭାରତ, ଆମେରିକା, ୟୁରୋପ ଏବଂ ଏଶିଆ ଜୁଡ଼ା ୪୦ ଟିରୁ ଅଧିକ ଜାତୀୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଂଗୀତ ସଭ୍ୟରେ ସେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।ଆଗ୍ରା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଏମ.ଏ. (ସଙ୍ଗୀତ)ରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ ବିଜୟୀ ଡ. ଶର୍ମା ବଡ଼ୋଦା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ୧୯୮୬ ମସିହାରେ ପିଏଚ.ଡି. ଏବଂ ସେହି ସଂସ୍ଥାରୁ ଡି.ଲିଟ୍. ଇନ ମ୍ୟୁଜ଼ିକ ଉପାଧି ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଗ୍ୱାଲିଅର ଠାରେ ଥିବା ରାଜା ମାନସିଂ ତୋମର ସଙ୍ଗୀତ ଓ କଳା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଉପ-କୁଳପତି ଭାବରେ ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହ କରିଛନ୍ତି। ନଅଟି ପୁସ୍ତକ ଓ ୩୬ ଟି ଗବେଷଣା ପ୍ରବନ୍ଧ ପ୍ରକାଶ କରି ସେ କଳା ଭୂଷଣ ସମ୍ମାନ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି। ସର୍ବଭାରତ ରେଡ଼ିଓ, ଦିଲ୍ଲୀ ଏବଂ ଆଇ.ସି.ସି.ଆର. ସହ ତାଙ୍କ ନାମ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ।

ପ୍ରଶଂସିତ ସଙ୍ଗତକାର ଓ ଏକକ କଳାକାର ଦୁର୍ଜୟ ଭୌମିକ କୋଲକାତାରୁ ଆସିଛନ୍ତି। ସଙ୍ଗୀତମୟ ପରିବେଶରେ ବଢ଼ିଥିଲା ଦୁର୍ଜୟଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଦୀକ୍ଷା ଦିଆଇଥିଲେ ବନାରସ ଘରାଣାର ପଣ୍ଡିତ ଦୁଲାଲ ନାଟ୍ଟାଙ୍କ, ଜିଏ ଉଙ୍କ ଅସାଧାରଣ ପ୍ରତିଭାକୁ ଗଢ଼ିଛନ୍ତି।2001 ଥାରୁ ସେ ତାଲ ଯୋଗୀ ପଣ୍ଡିତ ସୁରେଶ ତଳଵଲକରଙ୍କ ନିର୍ଦେଶନାରେ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଲୟର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦିକଗୁଡ଼ିକ ଉନ୍ନତ ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଛନ୍ତି। ସ୍ୱରର ସୂକ୍ଷ୍ମତା, କାରିଗରୀ କୌଶଲ ଓ ସଙ୍ଗୀତର ସୂକ୍ଷ୍ମାଂଶ ପ୍ରତି ସଂବେଦନଶୀଳତା ଆଧାରରେ ସେ ଭାରତ ଓ ଵିଦେଶରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ପ୍ରମୁଖ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଉତ୍ସବଗୁଡ଼ିକରେ ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତର ଦିଗ୍ଗଜ କଳାକାରଙ୍କୁ ସଙ୍ଗତ ଦେଇଆସିଛନ୍ତି।ବର୍ତ୍ତମାନେ ପଚିଶଥୁ ଅଧିକ ଵର୍ଷର ଲମ୍ବା କରିଆରରେ ସେ ନିଜ ପିଢ଼ିର ସବୁଠାରୁ ଚାହିଦା ଥିବା ତବଲା ବାଦକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ। ବିଶ୍ୱ ସଙ୍ଗୀତର ସହକାରିତାରେ ସେ ଜାପାନର Art Lee, ଆଇସଲାଣ୍ଡର Raho Langsepp ଓ ଭିଆଇନା ୟୁଥ କୋଇର୍ ପ୍ରଭୃତି ଵିଭିନ୍ନ ଦେଶର କଳାକାରଙ୍କ ସହ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛନ୍ତି। ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନୀ ଓ କର୍ଣାଟକ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଧାରାର କଳାକାରଙ୍କ ସହ ସେ “NAAD CONFLUENCE” ନାମକ ଲୟପ୍ରଧାନ ଆନ୍ସାମ୍ବଲଟି ପରିଚାଳନା କରୁଛନ୍ତି। ସମାଲୋଚକ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ରସିକମାନେ ଦେଶର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସଙ୍ଗୀତ ଉତ୍ସବମାନଙ୍କରେ ତାଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତିକୁ ଚିହ୍ନିତ କରିଛନ୍ତି।ଆଲ ଇଣ୍ଡିଆ ରେଡିଓ, ଦୂରଦର୍ଶନ ଓ ICCR ର “A” ଗ୍ରେଡ କଳାକାର ଦୁର୍ଜୟ କୋଲକାତା ଵିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ବାଣିଜ୍ୟରେ ସ୍ନାତକ ଓ ଇନ୍ଦିରା କଳା ସଙ୍ଗୀତ ଵିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (ଖୈରାଗଟ଼ ଵିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ) ରୁ ସଙ୍ଗୀତରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର କରିଛନ୍ତି। ଏଶିଆ, ଇଉରୋପ, ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ, ଆମେରିକା ଓ କାନାଡାର ପ୍ରମୁଖ ମଞ୍ଚରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଦର୍ଶନଗୁଡ଼ିକ ଵ୍ୟାପକ ପ୍ରଶଂସା ଲାଭ କରିଛି।ସମ୍ମାନ:‘ନିଉ ଏଜ ତବଲା ମାଇସ୍ଟ୍ରୋ’ — ଏଶିଆନ ଆଫ୍ରିକାନ ଚେମ୍ବର ଅଫ କମର୍ସ, 2022‘ପଣ୍ଡିତ ରାମଜୀ ଉପାଧ୍ୟାୟ ସମ୍ମାନ’ — ମଙ୍ଗଲଧ୍ୱନି ଫାଉଣ୍ଡେଶନ, 2018‘କଳାଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନ’ — ସ୍ୱରାଞ୍ଜଲି ଟ୍ରସ୍ଟ, ନୁଆଁ ଦିଲ୍ଲୀ, 2021‘ସଙ୍ଗୀତ ସହୋଦର’ — ସଙ୍ଗୀତ କଳା କେନ୍ଦ୍ର, ଆଗ୍ରା, 2013ସେ ପଣ୍ଡିତ ରାଜନ ଓ ସାଜନ ମିଶ୍ର, ଵିଦୁଷୀ ଗିରିଜା ଦେଵୀ, ଉସ୍ତାଦ ଅବ୍ଦୁଲ ହଲୀମ ଜ଼ାଫର ଖାନ, ଉସ୍ତାଦ ଇମରତ ଖାନ, ଉସ୍ତାଦ ଶୁଜାତ ଖାନ, ପଣ୍ଡିତ ବିଶ୍ୱଜିତ ରାୟ ଚୌଧୁରୀ, ପଣ୍ଡିତ ଭଜନ ସୋପୋରୀ, ପଣ୍ଡିତ ବିଶ୍ୱ ମୋହନ ଭଟ, ପଣ୍ଡିତ ରୋନୁ ମଜୁମଦାର, ପଣ୍ଡିତ ରାକେଶ ଚୌରସିଆ, ପଣ୍ଡିତ ଅଜୟ ଚକ୍ରବର୍ତୀ, ପଣ୍ଡିତ ରାମ ନାରାୟଣ, ପଣ୍ଡିତ ଉଲ୍ହାସ କଶାଲକର, ପଣ୍ଡିତ ଵିନାୟକ ତୋର୍ଭି, ପଣ୍ଡିତ ବୁଦ୍ଧାଦିତ୍ୟ ମୁଖର୍ଜୀ, ଵିଦୁଷୀ ପଦ୍ମା ତଳଵଲକର ସହ ଅନେକ କିଂବଦନ୍ତି କଳାକାରଙ୍କ ସଙ୍ଗତ କରିଛନ୍ତି। ସେ ନୁଆଁ ଦିଲ୍ଲୀରେ ରହୁଛନ୍ତି ଓ ବିଶ୍ୱର ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ ନିଷ୍ଠାରେ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଆସୁଛନ୍ତି।ଡିସ୍କୋଗ୍ରାଫି:Rhythmic Colours — Questz World (ଏକକ)Safar – A Voyage through Ragas — Questz World (ଏକକ)The Indian Cello — DDD (ଚେଲୋ ସହ ସଙ୍ଗତ)Scintillating Sarangi — Times Music (ସାରଙ୍ଗୀ ସହ ସଙ୍ଗତ)