ਅਹੀਰ ਲਲਿਤ
अहीर ललित
S r G m M# m | r G m D n S' | S' n D P m G r S
Origins & Context
ਅਹੀਰ-ਲਲਿਤ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਪੰਡਿਤ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1979 ਵਿੱਚ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਰਾਗ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਹਰ-ਸੇਨੀਆ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਹਾਈਪਰ-ਹੈਕਸਾਟੋਨਿਕ ਰਾਗ [S r G M M^ D n] ਸਵੇਰ ਦੇ ਰਾਗਾਂ ਅਹੀਰ/ਅਹੀਰੀ ਅਤੇ ਲਲਿਤ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਹੀਰ-ਲਲਿਤ, 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਦੇ ਹੋਰ ਲਲਿਤ-ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਰਾਗਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਆਧਾਰ ਰਾਗ ਦੀ ਧੁਨ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਲੱਖਣ ਲਲਿਤ ਟਵਿਨ-ਮਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਲਿਤਾ-ਗੌਰੀ ਅਤੇ ਲਲਿਤਾ-ਸੋਹਿਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕੇਸਰਬਾਈ ਕੇਰਕਰ ਅਤੇ ਯੂਨਸ ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਰਾਗ ਅਹੀਰੀ ਦੇ ਪਾ ਨੂੰ ਤੀਵਰਾ (ਤਿੱਖੇ) ਮਾ ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਜਾਂ, ਲਲਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਕੋਮਲ ਧ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਧ ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਧੁਨੀ ਕੇਂਦਰ ਪੂਰਵਾਂਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਹੀਰ-ਭੈਰਵ ਅਤੇ ਲਲਿਤ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਸੂਖਮ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਡਿਤ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ 1979 ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਤੋਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਕਰਨ ਕੀਤੀ ਅਹੀਰ-ਲਲਿਤ ਦੀ ਢਾਂਚਾਗਤ ਵਾਕ-ਸ਼ਾਸਤਰ (ਚਲਨ), ਇਸਦੇ ਹਿੱਲਦੇ ਕੋਮਲ ਰੇ, ਧ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ, ਅਤੇ ਗਾ ਅਤੇ ਮਾ ਵਿੱਚ ਦੋਹਰੇ ਆਰਾਮ ਬਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਹੀਰ-ਲਲਿਤ ਇੱਕ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਰਾਗ ਹੈ। ਹਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਇਸਦੇ ਧੁਨੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕਲਾਸੁਧਾ ਵਿਖੇ, ਅਸੀਂ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਅਹੀਰ-ਲਲਿਤ ਦੀਆਂ ਭਰਪੂਰ ਸੰਗੀਤਕ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਕੇ ਇਸ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।
Gauri is treacherously close to Puriya Dhanashree, and difficult to render in its purity. Sohini, which shares its tone material with Puriya and Marwa, is a raga of very limited melodic potential. Likewise, Ahiri too is a raga difficult to sustain as an independent melodic entity. This is also why Ahiri is almost always encountered in its Ahir-Bhairav manifestation.
ਤਕਨੀਕੀ ਵੇਰਵੇ
ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਚਲਨ
ਆਰੋਹ (ਚੜ੍ਹਾਈ)
S r G m M D n S'
ਅਵਰੋਹ (ਉਤਰਾਈ)
S' n D M' m r S
Chalan (Movement)
S D. n. D/ D. n. S r/ n. r S/ r G M M^ M/ M^ D/ M D n or M^ D n/ D n r' S'/ r' n S' n D/ M^ D G M M^ M/ r G M G/ G r S n. D./ D. n. r S
Tanpura Tuning
Sa – Pa – Sa – Pa
ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ
ਮਹਾਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਰਾਗ ਸੁਣੋ
ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਇੱਥੇ ਦਿਖਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਜਲਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਵੇਖੋ!
Classifiers
Swara geometries, relationships, and classifications