ਭੈਰਵੀ

भैरवी

ਸੁਰਲਿਪੀ

S r g m P d n Ṡ | Ṡ n d P m g r S

ਥਾਟ: Bhairavi early_morning Sampoorna-Sampoorna
Universal
Eternal
ਵਾਦੀ: Madhyam (m)
ਸੰਵਾਦੀ: Shadaj (S)
ਰਾਗ ਭੈਰਵੀ ਇੱਕ ਸਵੇਰ ਦਾ ਰਾਗ ਅਤੇ "ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ" ਹੈ। ਸਾਰੇ ਚਾਰ ਕੋਮਲ ਸੁਰ ਵਰਤਦਾ, ਇਹ ਭੈਰਵੀ ਥਾਟ ਦੀ ਮਾਸਟਰਪੀਸ ਡੂੰਘੀ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਠੁਮਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਸਮਾਪਤੀ ਲਈ ਆਦਰਸ਼।

ਮੁੱਖ ਤੱਥ

ਥਾਟ (ਮੇਲ)
Bhairavi
ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਾ ਸਮਾਂ
Early_morning
ਜਾਤੀ (ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ)
Sampoorna-sampoorna
ਵਾਦੀ (ਮੁੱਖ ਸੁਰ)
Madhyam (m)
ਸੰਵਾਦੀ (ਸਹਾਇਕ ਸੁਰ)
Shadaj (S)
Mood/Rasa
ਭਕਤੀ (ਭਗਤੀਮਈ) ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ (ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ) ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਿਰੰਗਾਰ (ਰੋਮਾਂਟਿਕ) ਲਾਲਸਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਬਹੁਮੁਖੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਰਧ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ

Origins & Context

ਰਾਗ ਭੈਰਵੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖਾਸ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ, ਇਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਦੀਵੀ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਬਾਰੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਚਾਰ ਕੋਮਲ ਸੁਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਭ, ਗੰਧਾਰ, ਧੈਵਤ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦ ਨੂੰ ਇੱਕਠੇ ਬੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਵੇਰ ਦਾ ਰਾਗ ਹੈ, ਭੈਰਵੀ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਘੰਟਾ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿਣ ਦੇ ਇੱਕ ਕੋਮਲ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ।
ਭੈਰਵੀ ਬਾਰੇ ਜੋ ਚੀਜ਼ ਮੋਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਸੁਰ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਉਤਰਦੇ, ਇਸਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਮੱਧਿਅਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਡਜ ਦੇ ਨਾਲ। ਇਹ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਕਈ ਵਾਰ ਭਗਤੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਰੋਮਾਂਸ ਦਾ ਸਪਰਸ਼। ਹਰ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਇਸਦੇ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਭਾਵਨਾ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ, ਤੁਸੀਂ ਅਕਸਰ ਮਿਸ਼ਰ ਭੈਰਵੀ ਸੁਣੋਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਸ਼ੁੱਧ ਸੁਰ ਹੋਰ ਰੰਗ ਜੋੜਨ ਲਈ ਬੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਠੁਮਰੀਆਂ, ਦਿਲੋਂ ਭਜਨਾਂ, ਜਾਂ ਅਭੁੱਲ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਧੁਨਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਵੱਡੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਭੈਰਵੀ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਪਛਾਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਤਕਨੀਕੀ ਵੇਰਵੇ

ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਚਲਨ

ਆਰੋਹ (ਚੜ੍ਹਾਈ)

S r g m P d n Ṡ

ਅਵਰੋਹ (ਉਤਰਾਈ)

Ṡ n d P m g r S

ਪਕੜ (ਪਛਾਣ ਵਾਲਾ ਵਾਕੰਸ਼)

m g r S , ṇ S r g m

Chalan (Movement)

S r S , ṇ S r g m , m P g m , g r S | g m d P , m d n Ṡ , n Ṡ ṙ Ṡ , n d P , m g r S

Tanpura Tuning

m - S - S - Ṣ

Additional Notes

ਮੁੱਖ ਟਿਊਨਿੰਗ: m - S - S - Ṣ (ਵਾਦੀ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਧਿਅਮ 'ਤੇ ਟਿਊਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ)। ਮਿਆਰੀ ਵਿਕਲਪ: P - S - S - Ṣ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਚਨਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ)। ਮਿਸ਼ਰ ਭੈਰਵੀ ਸੰਦਰਭ: ਜਦੋਂ ਕਿ ਟਿਊਨਿੰਗ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਰਾਗ ਦੀ ਲਚਕਦਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਇਸ ਡਰੋਨ ਉੱਪਰ ਸਾਰੇ 12 ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਵਟ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ

ਮਹਾਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਰਾਗ ਸੁਣੋ

ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਇੱਥੇ ਦਿਖਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਜਲਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਵੇਖੋ!

Phraseologies

ਰਾਗ ਭੈਰਵੀ ਦੀ ਵਾਕਿਆ-ਵਿਗਿਆਨ ਇਸਦੀ ਅਤਿ ਧੁਨੀ ਲਚਕੀਲਤਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੁਰ 'ਤੇ ਲੰਬੇ, ਧਿਆਨਮਈ ਵਿਰਾਮ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਦੀ ਇਸਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਹੈ। ਗਤੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੰਪੂਰਣ (ਸੱਤ-ਸੁਰ) ਹੈ ਪਰ ਸੁਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਮੀਂਦ (ਗਲਿਸੈਂਡੋ) 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ g ਤੋਂ r ਅਤੇ d ਤੋਂ P ਤੱਕ, ਜੋ ਰਾਗ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਦਾਸੀ ਨਾਲ ਭਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੱਧਿਅਮ (m) ਧੁਨੀ ਲੰਗਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਾਕਾਂਸ਼ ਅਕਸਰ ਸ਼ਾਡਜ (S) ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਹੱਲ ਦੇ ਬਿੰਦੂ ਵਜੋਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਾਲੀ ਮਿਸ਼ਰ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ, ਵਾਕਿਆ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਕਸਰ ਸੂਖਮ "ਅਚਾਨਕ" ਸ਼ੁੱਧ ਸੁਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰਿਸ਼ਭ (R) ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਧੈਵਤ (D), ਮੂਲ ਕੋਮਲ ਸੁਰਾਂ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤਣਾਅ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ "ਪਰਛਾਵਾਂ" ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਣਾਉਣ ਲਈ।

Common Phrases

ṇ S r g m , m g r S

Classifiers

Swara geometries, relationships, and classifications

Swara Geometries

Core Form:
S r g m P d n Ṡ
Reverse:
Ṡ n d P m g r S
Negative:
S R G m P D N Ṡ
Murchanas:
Shadaj Murchana: S r g m P d n Ṡ
Symmetries:
Amphi-Symmetry

Structure

Aroha Jati Sampurna
Avroh Jati Sampurna

Raganga (Family)

Around the World

Global connections and equivalent scales

ਰਾਗ ਭੈਰਵੀ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਫ੍ਰੀਜੀਅਨ ਮੋਡ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤੇਜਕ ਪੈਮਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਮਾਇਨਰ ਸੈਕਿੰਡ (ਫਲੈਟ 2ਵਾਂ) ਅਤੇ ਮਾਇਨਰ ਥਰਡ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, ਇਹ ਪੈਮਾਨਾ ਡੂੰਘੇ ਦੁੱਖ, ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਤੜਪ, ਅਤੇ ਤੀਬਰ ਜਨੂੰਨ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

ਇਸਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਅੰਤਰਾਲ ਬਣਤਰ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਫਲੇਮੇਂਕੋ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਮਕਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਤਰ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਧੁਨੀ ਢਾਂਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Western Classical

Phrygian Mode

E F G A B C D E

A dark, soulful minor-type scale known for its tension-heavy "flat second" interval.

Middle Eastern

Maqam Kurd

D Eb F G A Bb C D

A fundamental scale in Arabic music is used to evoke feelings of profound love and longing.

Ancient Greek

Dorian (Greek)

E D C B A G F E

An ancient descending series of notes that mirrors the emotional gravity found in Bhairavi.