ਹਿੰਡੋਲ

हिंडोल

ਸੁਰਲਿਪੀ

S G M D N M D S' | S' D M D N D M G M G S

ਥਾਟ: Kalyan early_evening Audava-Audava
ਵਾਦੀ: Dhaivat (D)
ਸੰਵਾਦੀ: Gandhar (G)
ਕਲਿਆਣ ਥਾਟ ਤੋਂ ਹਿੰਡੋਲ, ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲਾ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਦਾ ਜਨਕ ਰਾਗ।

ਮੁੱਖ ਤੱਥ

ਥਾਟ (ਮੇਲ)
Kalyan
ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਾ ਸਮਾਂ
Early_evening
ਜਾਤੀ (ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ)
Audava-audava
ਵਾਦੀ (ਮੁੱਖ ਸੁਰ)
Dhaivat (D)
ਸੰਵਾਦੀ (ਸਹਾਇਕ ਸੁਰ)
Gandhar (G)

Origins & Context

ਹਿੰਡੋਲ ਕਲਿਆਣ ਥਾਟ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਰਾਗ ਚਾਰ ਸੁਰਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਚਾਰ ਸੁਰ ਧੁਨਾਂ ਨਾਲ ਗੀਤ ਬਣਾਉਣੇ ਕਾਫ਼ੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਣਗੇ, "ਰਾਗ" ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ "ਨੀ" ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ (ਭਾਵ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਪੰਜ ਵੱਖਰੇ ਸੁਰ)।

ਰਾਗ ਹਿੰਡੋਲ ਇੱਕ ਜਨਕ ਰਾਗ (ਰੁੱਤਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਰਾਗ) ਹੈ ਜੋ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਲਈ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧ ਅਤੇ ਗ 'ਤੇ ਬਹੁਤਾ ਜ਼ੋਰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਿਵਰੰਜਨੀ ਵਰਗਾ ਲੱਗੇਗਾ। ਨੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸਲਈ ਇਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਾਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਕਨੀਕੀ ਵੇਰਵੇ

ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਚਲਨ

ਆਰੋਹ (ਚੜ੍ਹਾਈ)

S G M D N M D S'

ਅਵਰੋਹ (ਉਤਰਾਈ)

S' D M D N D M G M G S

ਪਕੜ (ਪਛਾਣ ਵਾਲਾ ਵਾਕੰਸ਼)

S G M D M G M G S 'D S

ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ

ਮਹਾਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਰਾਗ ਸੁਣੋ

ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਇੱਥੇ ਦਿਖਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਜਲਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਵੇਖੋ!