ਸ਼੍ਰੀ
श्री
S r M# P N S' | S' N d P M# G r S
Origins & Context
ਰਾਗ ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੈ; ਇਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਢਾਂਚਾਗਤ ਚਮਤਕਾਰ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਡੂੰਘਾਈਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੋਨੋਲਿਥਿਕ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਹਨੇਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੈਂਗਣੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਦਾਗੀ ਅਸਮਾਨ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੰਭੀਰਤਾ ਵਾਲਾ ਰਾਗ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਭਿਆਸਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਕਸਰ "ਪਰਮ-ਘੀਰਭੀਰ" (ਗਹਿਰਾ ਡੂੰਘਾ) ਵਜੋਂ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਹ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਮਾਨਸਿਕ ਫੋਕਸ, ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੁਰ-ਸੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਗ ਮੋਹਿਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸ਼੍ਰੀ ਹੁਕਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਵੈਦਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਦਿਨ ਦੀ ਠੋਸ ਦੁਨੀਆ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੀ ਰਹੱਸਮਈ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਪੁਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰਾਗ ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਆਧਾਰ ਪੂਰਵੀ ਥਾਟ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇੱਕ ਮੂਲ ਸੁਰ-ਸੀੜ੍ਹੀ ਜੋ ਇਸਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪੈਲੇਟ ਅਤੇ ਤੀਵ੍ਰ ਮਧਿਅਮ (ਵਧੇ ਹੋਏ ਚੌਥੇ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੁਰ ਹਨ ਸ਼ਾਡਜ (ਸ), ਕੋਮਲ ਰਿਸ਼ਭ (ਰ), ਸ਼ੁੱਧ ਗੰਧਾਰ (ਗ), ਤੀਵ੍ਰ ਮਧਿਅਮ (ਮ#), ਪੰਚਮ (ਪ), ਕੋਮਲ ਧੈਵਤ (ਧ), ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਨਿਸ਼ਾਦ (ਨ)। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਰਫ਼ ਇਹਨਾਂ ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਨਾ ਰਾਗ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ "ਤਣਾਅ" ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ। ਸ਼੍ਰੀ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ਭ ਪਿਚ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਭਾਰੀ, ਸੋਗਮਈ ਭਾਰ ਨਾਲ ਦੋਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਚਮ ਇੱਕ ਦੂਰ, ਅਟੱਲ ਲਾਈਟਹਾਊਸ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੋਮਲ ਰਿਸ਼ਭ ਅਤੇ ਤੀਵ੍ਰ ਮਧਿਅਮ ਵਿਚਕਾਰ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਇੱਕ ਬੋਧਾਤਮਕ ਅਸਹਿਮਤੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਦੀ ਤੂਫ਼ਾਨੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਜਦੋਂ ਦਿਨ ਦੀ ਗਰਮੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਠੰਡ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਤਕਨੀਕੀ ਵੇਰਵੇ
ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਚਲਨ
ਆਰੋਹ (ਚੜ੍ਹਾਈ)
S r M# P N S
ਅਵਰੋਹ (ਉਤਰਾਈ)
S' N d P M# G r S
ਪਕੜ (ਪਛਾਣ ਵਾਲਾ ਵਾਕੰਸ਼)
S, r \ .N S, r \ .P, M# P r, r S
Chalan (Movement)
S, r \ .N S, .N S r M# P, M# P d P, M# G r, r \ .P, M# P, N S' r' S', N d P, M# G r, r S
Tanpura Tuning
P — S — S — Sa
Additional Notes
ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ
ਮਹਾਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਰਾਗ ਸੁਣੋ
ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਇੱਥੇ ਦਿਖਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਜਲਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਵੇਖੋ!
Phraseologies
ਗਤੀ ਲੰਬੇ, ਭਾਰੀ ਗਲਾਈਡਾਂ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ, ਵੀਰਤਾਪੂਰਨ ਪੰਚਮ ਵੱਲ ਛਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
- ਦਸਤਖ਼ਤੀ ਗਲਾਈਡ: r \ .P (ਕੋਮਲ ਰੇ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਪੰਚਮ ਤੱਕ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ, ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਫਿਸਲਣ)।
- ਵੀਰਤਾਪੂਰਨ ਪਹੁੰਚ: S r M# P (ਪੰਜਵੇਂ ਤੱਕ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਚੜ੍ਹਾਈ)।
- ਸੰਧਿਆ ਹੱਲ: M# G r, r S
- ਵਾਕਾਂਸ਼ ਉਦਾਹਰਣ: r \ .N S, r \ .P, M# P r, S
Common Phrases
Classifiers
Swara geometries, relationships, and classifications
Swara Geometries
Structure
Raganga (Family)
Around the World
Global connections and equivalent scales
ਰਾਗ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਗੀਤ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੀਓਪੌਲੀਟਨ ਲਿਡੀਅਨ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਫਲੈਟ 2ਰੇ (ਫ੍ਰੀਜੀਅਨ/ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਮ) ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ 4ਵੇਂ (ਲਿਡੀਅਨ/ਪੱਛਮੀ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਆਮ) ਦਾ ਸੁਮੇਲ "ਡਬਲ-ਟ੍ਰਾਈਟੋਨ" ਤਣਾਅ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸੁਰ-ਸੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਕਸਰ ਫਿਲਮ ਸਕੋਰਿੰਗ ਵਿੱਚ "ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਕਤੀ" ਜਾਂ "ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਡਰ" ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁਰ-ਸੀੜ੍ਹੀ ਹੈ ਜੋ "ਮੇਜਰ/ਮਾਈਨਰ" ਦੋਹਰੀ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸ਼ੁੱਧ, ਉੱਚ-ਆਵਿਰਤੀ ਤਣਾਅ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠਦੀ ਹੈ।
Lydian b2 Mode
C - Db - E - F# - G - Ab - B
A "mystic" scale used by avant-garde composers to create unease.
Makam Hijaz Kar
1 - b2 - 3 - 4 - 5 - b6 - 7
Shares the "dark/bright" contrast but without Shree’s sharp 4th.
The Enigmatic Scale
1 - b2 - 3 - #4 - #5 - #6 - 7
Used by Verdi; mirrors the "homeless" and unsettling nature of Shree.