ਜੋਨਾਥਨ ਮੇਅਰ

ਸਿਤਾਰ ਵਾਦਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਜੋਨਾਥਨ ਮੇਅਰ ਦਾ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੌਨ ਮੇਅਰ ਵੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ, ਪੱਛਮੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਵਾਇਲਨ ਵਜਾਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਜੋਨਾਥਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਸੁਰਾਗ ਲਗਭਗ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੱਕ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਮੇਅਰ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ, ਜੋ 1780 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਫਾਰਸੀ ਤੋਂ ਬੰਗਾਲੀ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸਨ। ਸੋ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋਨਾਥਨ ਦੇ ਵਡੇਰੇ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦਰਮਿਆਨ ਹੋਏ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। 

ਲੰਡਨ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ (ਪਿਤਾ 1952 ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਬਰਤਾਨੀਆ ਆਏ ਸਨ) ਸੰਗੀਤ ਸਵੇਰੇ ਨੌਂ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ ਪੰਜ ਵਜੇ ਤੱਕ ਦਾ ਕੰਮ ਸੀ। ਉਹ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ‘ਇਹ ਦਿਨ ਭਰ ਦੇ ਕੰਮ ਮਗਰੋਂ ਲਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਆਰਾਮ ਜਾਂ ਰਲ ਕੇ ਮਾਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਤਾਂ ਕੰਮ ਸੀ’। ਮਾਪੇ ਦੋਵੇਂ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ: ਮਾਂ ਨੇ ਪਿਆਨੋ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਨਾਲ ਵਾਇਲਨ ਵਜਾਈ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਲੰਡਨ ਫਿਲਹਾਰਮੋਨਿਕ ਸਮੇਤ ਕਈ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਵਾਇਲਨਵਾਦਕ ਰਹੇ। ਜੋਨਾਥਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਪਿਤਾ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸਕੋਰ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਤਫ਼ਾਕਨ, ਜੌਨ ਮੇਅਰ ਨੇ ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਲਿਖਿਆ, ਤੇ ਗੋਪਾਲ ਨੇ ਜੌਨ ਵਿੱਚੋਂ ‘ਭਾਰਤੀਪੁਣਾ’ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਐਂਗਲੋ-ਇੰਡੀਅਨ ਜੜ੍ਹ ਚੇਤੇ ਕਰਵਾਈ; ਗੋਪਾਲ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਮਗਰੋਂ ਜੌਨ ਮੇਅਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੈਂਟ ਉੱਤੇ ਕੁੜਤਾ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਭਾਵੇਂ ਜੌਨ ਮੇਅਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਐਲਬਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇੰਡੋ-ਜੈਜ਼ ਫਿਊਜ਼ਨਜ਼ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ‘ਸਿੰਫੋਨਿਕ ਕੰਮ’ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਜੋਨਾਥਨ ਨੂੰ ਮੁੱਢਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ ਦਾ ਮੋਹ ਲੱਗ ਗਿਆ। 

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਵਜਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ: ਦਾਦਾ ਐਲਬਰਟ ਹੈਪਟਨ ਤੋਂ ਵਾਇਲਨ, ਜੇਮਜ਼ ਮੈਥੁਏਨ-ਕੈਂਪਬੈਲ ਤੋਂ ਪਿਆਨੋ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਰਚਨਾ ਸਿੱਖੀ। ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੇਨੀਆ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦ, ਪੱਛਮੀ ਸਿਤਾਰਵਾਦਕ ਕਲੇਮ ਅਲਫੋਰਡ ਕੋਲੋਂ ਸਿਤਾਰ ਸਿੱਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 1993 ਵਿੱਚ ਬਰਮਿੰਘਮ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟੋਇਰ ਤੋਂ ਬੀ.ਮਿਊਜ਼ (ਆਨਰਜ਼) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ, ਜਿੱਥੇ ਐਂਡਰਿਊ ਡਾਊਨਸ ਕੋਲੋਂ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਸਿਤਾਰ ਵਾਦਨ ਸਿੱਖਿਆ। ਫਿਰ ਉਸਤਾਦ ਵਜਾਹਤ ਖਾਨ ਕੋਲੋਂ ਇਮਦਾਦਖਾਨੀ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪੰਡਿਤ ਸੁਬਰੋਤੋ ਰਾਏ ਚੌਧਰੀ ਕੋਲੋਂ ਸੇਨੀਆ ਵੀਣਕਾਰ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਤਕਨੀਕ ਨਿਖਾਰੀ। ਅੱਜ ਉਹ ਉਸਤਾਦ ਇਰਫਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ ਕੋਲੋਂ ਲਖਨਊ-ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਪੁਰ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਉੱਚੀ ਤਾਲੀਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਯੂਸਫ਼ ਅਲੀ ਖਾਨ ਕੋਲੋਂ ਤਾਲ ਤਾਲੀਮ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। 

ਸਿਤਾਰ ਦੀ ਸ਼ਾਗਿਰਦੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੋਨਾਥਨ ਨੇ ਬਰਮਿੰਘਮ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟੋਇਰ ਵਿੱਚ ਐਂਡਰਿਊ ਡਾਊਨੇਸ ਕੋਲੋਂ ਰਚਨਾ ਪੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ (ਆਨਰਜ਼) ਕੀਤੀ। ਸੰਗੀਤ ਪੜ੍ਹਨ ਤੇ ਲਿਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਨਾਲੇ ਪੱਛਮੀ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿਰਾਸਤਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਤਜਰਬਾ, ਜੋਨਾਥਨ ਨੂੰ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੁਰਲਿਪੀ ਲਿਖਣ ਲਈ ਨਿਵੇਕਲੀ ਥਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 

ਪੱਛਮੀ ਸੁਰਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਜੋਨਾਥਨ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਤੋਂ ਜੈਜ਼, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਗੀਤ ਤੱਕ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਨੂਪ ਜਲੋਟਾ, ਪੰਡਿਤ ਦੇਬਾਸਿਸ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਉਸਤਾਦ ਅਕਰਮ ਖਾਨ, ਕੈਥਰੀਨ ਟਿੱਕਲ, ਕੁਲਜੀਤ ਭਾਮਰਾ, ਲੰਡਨ ਫਿਲਹਾਰਮੋਨਿਕ, ਬੀਬੀਸੀ ਕੰਸਰਟ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਰਗੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਤੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੈਜ਼ ਜੋੜਾਂ, ਨਾਚ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਸਿੰਫਨੀ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ LPO, Pilsen Philharmonic ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਇੰਡੋ-ਜੈਜ਼ ਫਿਊਜ਼ਨਜ਼ ਨੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕੀਤੀਆਂ। ZerOclassiKal ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਰਟਸ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ Perseverance, Altered Boundaries ਅਤੇ Raga Music ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਅਮੀਨਾ ਖ਼ਯਾਮ ਡਾਂਸ ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਬੋਰੋਡਿਨ ਦੇ ਨੋਕਟਰਨ ਨੂੰ ਸਿਤਾਰ, ਸਰੋਦ, ਸੈਲੋ ਅਤੇ ਤਬਲੇ ਲਈ ਢਾਲਿਆ। 

ਜੋਨਾਥਨ ਦੇ ਕਿੱਤੇ ਨੂੰ ‘ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਕਰੀਅਰ’ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਉਹ ਸੈਸ਼ਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕੰਸਰਟ ਕਲਾਕਾਰ ਹਨ, ਰਾਹ-ਦਸੇਰਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ (ਜਿਸ ਦਿਨ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਤੀਜੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ, ਉਸ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਜਾਉਣਾ ਸੀ!)। ਉਹ ਫਸਟ ਹੈਂਡ ਰਿਕਾਰਡਸ ਦੇ ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਐਲਬਮਾਂ ਕੱਢਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋਨਾਥਨ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਜੀਵੇ, ਪਰਿਵਾਰ ਪਾਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪੁਕਾਰ ਦੇ ਮਗਰ ਤੁਰੇ। ਜਿਊਣ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦੇਣ ਦਾ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਸੋਚਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।