ਜੋਗ

ਰਾਗ ਜੋਗ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮੂਡ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਸ ਰਾਗ ਨੂੰ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਫੀ ਥਾਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਚੀਜ਼ ਇਸਨੂੰ ਵਿਲੱਖਣ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਗੰਧਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੈ: ਸ਼ੁੱਧ ਗ (G) ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਗ (g)। ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦਾ ਤਣਾਅ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਬੇਚੈਨੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੂਖਮ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਫੜਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਗ ਦੋਹਰੇ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਲੰਘਦੇ ਸੁਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਧ ਗ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਚਮਕ ਅਤੇ ਸਮਾਧਾਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਮਲ ਗ ਉਤਰਦੇ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੈ, ਧੁਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਵਨਾਤਮਕ, ਬਲੂਜ਼-ਵਰਗੀ ਡੂੰਘਾਈ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਜੋਗ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (2ਵਾਂ ਪ੍ਰਹਰ), ਜਦੋਂ ਇਸਦੇ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਸੰਮੋਹਕ ਵਾਕਾਂਸ਼ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਟਰਾਂਸ-ਵਰਗੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। 

ਜੋਗ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਣ ਲਈ, ਕਾਫੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਰਾਗਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਮਦਦਗਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: 

• ਜੋਗ ਅਤੇ ਤਿਲੰਗ ਦੋਵੇਂ ਪੰਜ-ਸੁਰੀ ਸੁਰ-ਸੀੜ੍ਹੀ (SGMPnS′) ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੀ-ਨੀ ਦੋਹਰਾਪਾ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਕੋਮਲ ਗ (g) ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਿਲੰਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੁਰ ਮੂਡ ਨੂੰ ਤਿਲੰਗ ਦੀ ਹਲਕੀ, ਖੇਡਵੀ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਜੋਗ ਦੀ ਡੂੰਘੀ, ਵਧੇਰੇ ਵਿਚਾਰਸ਼ੀਲ ਬਲੂਜ਼ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ।
• ਜੋਗ ਅਤੇ ਬਾਗੇਸ਼੍ਰੀ ਦੋਵੇਂ ਕਾਫੀ ਥਾਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਲਾਲਸਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਾਗੇਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਧੁਨ ਮੱਧਿਅਮ (M) 'ਤੇ ਫੋਕਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੋਗ ਦੋ ਗੰਧਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਬਾਗੇਸ਼੍ਰੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤ ਭਾਵਨਾ ਵਾਂਗ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੋਗ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚੜ੍ਹਾਅ-ਉਤਰਾਅ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਵਰਗਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 

"ਬਲੂਜ਼" ਸੰਪਰਕ: ਸੰਗੀਤ ਵਿਦਵਾਨ ਅਕਸਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋਗ ਪੱਛਮੀ ਬਲੂਜ਼ ਸਕੇਲ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਿਲਦਾ-ਜੁਲਦਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਗ ਹੈ। ਬਲੂਜ਼ ਵਿੱਚ "ਬਲੂ ਨੋਟ" ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਗੰਧਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਛੋਟੇ ਅੰਤਰਾਲ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੋਗ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲੱਭਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।