జోనాథన్ మేయర్

సితార్ విద్వాంసుడు, స్వరకర్త అయిన జోనాథన్ మేయర్‌కు భారతదేశంతో తరతరాల కుటుంబ బంధం ఉంది. ఆయన తండ్రి జాన్ మేయర్ కూడా స్వరకర్తే; పాశ్చాత్య శాస్త్రీయ వయోలిన్ వాయించేవారు, కోల్‌కతాలో పుట్టారు. ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ ఏర్పడిన కాలం నాటికే తన తండ్రి వైపు కుటుంబం భారతదేశంలో ఉన్నట్టు జోనాథన్ ఆనవాళ్లు కనుగొన్నారు. 1780ల్లో పర్షియన్ నుంచి బెంగాలీలోకి అనువదించిన క్రిస్టోఫర్ మేయర్‌కు ఆయన ప్రత్యక్ష వారసుడు. కాబట్టి గత మూడు వందల ఏళ్లలో భారతదేశానికీ బ్రిటన్‌కూ మధ్య జరిగిన ఇచ్చిపుచ్చుకోళ్లకు జోనాథన్ పూర్వీకులే ప్రతీక అని చెప్పవచ్చు. 

లండన్‌లోని ఇంట్లో (ఆయన తండ్రి 1952లో రాయల్ అకాడమీ ఆఫ్ మ్యూజిక్‌లో చదవడానికి బ్రిటన్ వచ్చారు) సంగీతం ఉదయం తొమ్మిది నుంచి సాయంత్రం ఐదు వరకు సాగే పని. ‘రోజంతా పని ముగిశాక తీసుకునే విశ్రాంతి కాదు, అందరూ కలిసి ఆస్వాదించే వ్యాపకమూ కాదు, ఎందుకంటే అదే పని’ అని ఆయన గుర్తు చేసుకుంటారు. తల్లిదండ్రులిద్దరూ పూర్తికాల సంగీతకారులే: తల్లి పియానో నేర్చుకుని అనేక ఆర్కెస్ట్రాలలో వయోలిన్ వాయించారు; తండ్రి లండన్ ఫిల్‌హార్మోనిక్ సహా పలు ఆర్కెస్ట్రాలలో మొదటి వయోలిన్ వాద్యకారుడిగా ఉన్నారు. తండ్రి ఎప్పుడూ స్వరలిపి రాయడంలో మునిగి ఉండేవారని జోనాథన్ గుర్తు చేసుకుంటారు. జాన్ మేయర్ రామ్ గోపాల్ కోసం సంగీతం రాశారు; గోపాలే జాన్‌లోని ‘భారతీయతను’ బయటకు తెచ్చి, ఆయనకు తన ఆంగ్లో-ఇండియన్ మూలాలను గుర్తు చేశారు. గోపాల్‌ను కలిశాక జాన్ మేయర్ ఎప్పుడూ ప్యాంటు మీద కుర్తా వేసుకునేవారు. జాన్ మేయర్ ఆల్బమ్‌లలో ఇండో-జాజ్ ఫ్యూజన్స్ బాగా పేరుపొందినదే అయినా, ఆయన నిజానికి తన ‘సింఫొనిక్ రచనల’కు పేరు రావాలని కోరుకున్నారు. తండ్రి రచనలో లీనమై ఉండటాన్ని చిన్నప్పటి నుంచీ చూస్తూ పెరిగిన జోనాథన్‌కు అదే ఇష్టం సహజంగా అబ్బింది. 

ఆయన ఐదేళ్ల వయసులోనే సంగీతం మొదలుపెట్టారు: తాత ఆల్బర్ట్ హెప్టన్ దగ్గర వయోలిన్, జేమ్స్ మెతుయెన్-కాంప్‌బెల్ దగ్గర పియానో, తండ్రి దగ్గర స్వరరచన నేర్చుకున్నారు. పదహారేళ్ల వయసులో సెనియా ఘరానా శిష్యుడైన పాశ్చాత్య సితార్ విద్వాంసుడు క్లెమ్ ఆల్ఫోర్డ్ దగ్గర సితార్ మొదలుపెట్టారు. 1993లో బర్మింగ్‌హామ్ కన్జర్వేటోయిర్ నుంచి బి.మ్యూజ్ (ఆనర్స్) పట్టా అందుకున్నారు; అక్కడ ఆండ్రూ డౌన్స్ దగ్గర స్వరరచనతో పాటు సితార్ వాద్యం నేర్చుకున్నారు. తర్వాత ఉస్తాద్ వజాహత్ ఖాన్ దగ్గర ఇమ్దాద్‌ఖానీ ఘరానాలో, పండిట్ సుబ్రొతో రాయ్ చౌధురి దగ్గర సెనియా వీణ్‌కార్ శైలిలో తన నైపుణ్యానికి మెరుగులు దిద్దుకున్నారు. ఇప్పుడు ఉస్తాద్ ఇర్ఫాన్ ముహమ్మద్ ఖాన్ దగ్గర లక్నో-షాజహాన్‌పూర్ ఘరానా ఉన్నత శిక్షణ కొనసాగిస్తూ, ఉస్తాద్ యూసుఫ్ అలీ ఖాన్ దగ్గర తాల్ తాలిమ్ నేర్చుకుంటున్నారు. 

సితార్ శిక్షణతో పాటు జోనాథన్ బర్మింగ్‌హామ్ కన్జర్వేటోయిర్‌లో ఆండ్రూ డౌనెస్ దగ్గర స్వరరచన చదివి బ్యాచిలర్ ఆఫ్ మ్యూజిక్ (ఆనర్స్) పట్టా పొందారు. సంగీతాన్ని చదవగలగడం, రాయగలగడం, దానికి తోడు పాశ్చాత్య, భారతీయ సంగీత సంప్రదాయాలపై ఉన్న అవగాహన, అనుభవం జోనాథన్‌ను స్వరపరచడంలో మరియు స్వరలిపి రాయడంలో ఒక ప్రత్యేక స్థానంలో నిలబెడతాయి. 

పాశ్చాత్య స్వరలిపిపై పట్టు ఉన్న జోనాథన్ భారతీయ శాస్త్రీయం నుంచి జాజ్, ఎలక్ట్రానిక్, సినిమా సంగీతం వరకు అనేక ధోరణుల్లో పనిచేశారు; అనుప్ జలోటా, పండిట్ దేబాసిస్ చక్రబోర్తీ, ఉస్తాద్ అక్రమ్ ఖాన్, కాథరిన్ టికెల్, కుల్జిత్ భమ్రా, లండన్ ఫిల్‌హార్మోనిక్, బీబీసీ కాన్సర్ట్ ఆర్కెస్ట్రా, కాలా ఫెస్టివల్ వంటివారితో వేదిక పంచుకున్నారు. స్వరకర్తగా జాజ్ బృందాలకు, నృత్య ప్రదర్శనలకు, సింఫనీ ఆర్కెస్ట్రాలకు రాశారు; LPO, Pilsen Philharmonic, తండ్రి ఇండో-జాజ్ ఫ్యూజన్స్ ఆయన రచనలను కమిషన్ చేశాయి. ZerOclassiKal తో కలిసి ఆర్ట్స్ కౌన్సిల్ మద్దతున్న మూడు ప్రాజెక్టులు Perseverance, Altered Boundaries, Raga Music లకు నాయకత్వం వహించారు; అమీనా ఖయ్యామ్ డ్యాన్స్ కంపెనీ కోసం బోరోడిన్ నాక్టర్న్‌ను సితార్, సరోద్, సెల్లో, తబలా కోసం అమర్చారు. 

జోనాథన్ వృత్తిజీవితాన్ని ‘పోర్ట్‌ఫోలియో కెరీర్’ అనొచ్చు: ఆయన సెషన్ సంగీతకారుడు, ప్రపంచంలోని అత్యుత్తమ ఆర్కెస్ట్రాలు వాయించే రచనలు చేసిన స్వరకర్త, కచేరీ కళాకారుడు, మార్గదర్శి; అలాగే పెళ్లిళ్లలోనూ వాయిస్తారు (ఒక మేనకోడలి పెళ్లిలో నేను ఆయన్ను కలిసిన రోజున ఆయనకు మూడు పెళ్లిళ్లు ఉన్నాయి!). శాస్త్రీయ సంగీతాన్నీ, తన తండ్రితో సహా పలువురు గురువుల ఆల్బమ్‌లనూ విడుదల చేసే ఫస్ట్ హ్యాండ్ రికార్డ్స్‌కు ఆయన సహ-డైరెక్టర్ కూడా. ముఖ్యమైన సంగతి ఏమిటంటే, జోనాథన్ పూర్తికాల సంగీతకారుడిగానే బతికారు, కుటుంబాన్ని పోషించారు, తన పిలుపును అనుసరించారు. బతకడానికి, పని చేయడానికి, సమాజానికి ఇవ్వడానికి ఇంతకంటే మంచి దారి ఊహించడం కష్టం.