બાગેશ્રી

રાત્રિના બીજા પહોરના ઊંડા મૌનમાં, જ્યારે દુનિયા શાંત થઈ ગઈ હોય, ત્યારે રાગ બાગેશ્રી આત્મા અને તેના પ્રિયતમ વચ્ચેની વાર્તાલાપની જેમ ઉભરે છે. તે "વિરહ" (તડપ) અને "શૃંગાર" (રોમાંસ) નો રાગ છે, પરંપરાગત રીતે પોતાના પ્રેમીના પરત આવવાની રાહ જોતી સ્ત્રી તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે.

એક કાફી ઠાટ રચના, બાગેશ્રી, એક ભાવનાત્મક ઉત્કૃષ્ટ કૃતિ છે, જેની શક્તિ તેની "વક્ર" (વાંકડી) ભૂમિતિમાં આવેલી છે. તે સીધી રેખાઓમાં આગળ વધતું નથી; તેના બદલે, તે નીચલા અને મધ્ય ઓક્ટેવ દ્વારા ભટકે છે, મધ્યમ (મ) ની આસપાસ કોમળ, લગભગ પીડાદાયક નાજુકતા સાથે ફરે છે. તેની સુંદરતા ભવ્ય ગતિમાં નથી, પરંતુ "વિલંબિત" થવાની તેની ક્ષમતામાં છે. તે છાયાઓ અને નરમ ચંદ્રપ્રકાશની ધૂન છે, જ્યાં દરેક સ્વરને કોમળ, લગભગ પીડાદાયક નાજુકતા સાથે વર્તવામાં આવે છે.

રાગ બંગાલા ની જેમ, બાગેશ્રી મધ્યમ (મા) પર અપાર ભાર મૂકે છે. જો કે, જ્યાં બંગાલા "હવાદાર" સવારની પ્રાર્થના બનાવવા મા નો ઉપયોગ કરે છે, બાગેશ્રી તેનો ઉપયોગ ઊંડી ભાવનાત્મક ઊંડાઈ જાગૃત કરવા કરે છે. ગાયક કોમલ ની થી મા સુધી જે રીતે પહોંચે છે તે એક વિશિષ્ટ "હૂક" બનાવે છે જે સદીઓથી ભારતીય સંગીતના રોમેન્ટિક ધ્વનિપટને વ્યાખ્યાયિત કરે છે.

કલાસુધા ખાતે, અમે બાગેશ્રીને અંતિમ "રાત્રિ કવિતા" તરીકે જોઈએ છીએ. તે એક રાગ છે જે કલાકારની પાસેથી ઉચ્ચ પરિપક્વતાની માંગ કરે છે. તે તમે વગાડો છો તે સ્વરો વિશે નથી, પરંતુ તમે તેમની વચ્ચે છોડો છો તે મૌન વિશે છે. તે એક હૃદયનો અવાજ છે જે ભરેલું છે, છતાં રાહ જુએ છે.