തേജസ്വിനി ദിഗംബര് വര്‍ണേകര്‍

തേജസ്വിനി വര്‍ണേകര്‍ ഹിന്ദുസ്ഥാനി ശാസ്ത്രീയ പാട്ടിലെ ഒരു പ്രതിഷ്ഠ കലാകാരിയാണ്. രാഗത്തിന്റെ ആഴത്തിലേക്ക് ക്ഷമയോടെ ഇറങ്ങിപ്പോകാനുള്ള കഴിവ്, സ്വരസാധന, അരങ്ങ് അധ്യാപനം എന്നിവിടങ്ങളിലെ വിചാരപൂര്‍വമായ പിടിയ്ക്ക് അവരുടെ ആലാപനയില്‍ തനുതന്ത് മുദ്ര നല്‍കുന്നു. രണ്ട് ദശാബ്ദത്തിലധികം നീണ്ട ഉറച്ച റിയാഴ് അവരുടെ സംഗീതത്തിന് പാരമ്പര്യത്തിന്റെ അടിത്തറ നല്‍കിയിട്ടുണ്ട്; ഒപ്പം തന്നെ ഇന്നത്തെ കാലബോധവും ആ ആലാപനത്തില്‍ തെളിമായി കാണാം.

അവര്‍ ബനാറസ് ഹിന്ദു യൂണിവേഴ്സിറ്റി (BHU) യില്‍ നിന്ന് ഹിന്ദുസ്ഥാനി ശാസ്ത്രീയ സംഗീതത്തില്‍ സ്വര്‍ണ്ണ മെഡല്‍ നേടിയിട്ടുണ്ട്. ഇന്ത്യന്‍ കലകളുടെ അകാദമിക പഠനത്തിന് പേരുകേട്ട സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. ഓള്‍ ഇന്ത്യ റേഡിയോ അവരെ ഗ്രേഡഡ് കലാകാരിയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്; ഇത് അവരുടെ തുടരച്ചയായ റിയാഴിന്റെയും ശാസ്ത്രീയ സംഗീതത്തിനുള്ള സംഭാവനയുടേയും സാക്ഷ്യമാണ്.

ഹിന്ദുസ്ഥാനി പാരമ്പര്യത്തിലെ സുപ്രസിദ്ധ ഗുരുക്കന്മാരുടെ തണലിലാണ് അവരുടെ ശിക്ഷണം ഉരുവായിയത്. രാഗവ്യാകരണം, ലയകാരി, ഭാവത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മത എന്നിവയുമായി അവരുടെ സംഗീത-യാത്രയ്ക്ക് തികപ്പീട് അടുത്ത ബന്ധമാണ്. വേദിയില്‍ അവര്‍ രാഗത്തെ അട്ടിമത്തോടെയും വ്യക്തതയോടെയും വികസിപ്പിക്കുന്നു; ശ്രോതാക്കള്‍ക്ക് ചിന്തിക്കാനുള്ള ഇടവും പുതിയ അനുഭവവും ഒരുപോലെ നല്‍കുന്നു. അവരുടെ റെപ്പര്‍ട്‌റിയില്‍ പാരമ്പര്യ ഖ്യാലുകള്‍ക്കൊപ്പം അര്‍ദ്ധ-ശാസ്ത്രീയ, ഭക്തി രചനകള്‍ ഉപ്പെടേ, അവ ഒരുപോലെ തന്നെ ഗാംഭീര്യത്തോടേ അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

ഇന്ത്യയ്ക്കകത്ത്പ്പുറത്ത് പ്രമുഖ സംഗീതോത്സവങ്ങളിലും മഹ്ഫില്‍ വേദികളിലും തേജസ്വിനി പ്രകടനങ്ങള്‍ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. വ്യത്യസ്ത ശ്രോതാക്കളിലേക്ക് എത്തിയബ്ബോഴും അവര്‍ ശാസ്ത്രീയ അച്ചടക്കത്തിന് വിട്ടുവീഴ്ച നല്‍കിയിട്ടില്ല. അവരുടെ അവതരണത്തില്‍ ബൌദ്ധികമായ ഘടനയും ഭാവത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക ഒഴുക്കും തമ്മിലുള്ള സമബന്ധം വ്യക്തമാണ്; അതുകൊണ്ടാണ് ശാസ്ത്രീയ ചട്ടക്ക്ക്ക് ഒരു അയയ്ച്ചവും വരുത്താതെ അവരുടെ ഗാനം വ്യത്യസ്ഥ ശ്രോതാക്കളിലേക്ക് എത്തുന്നത്.

അധ്യാപിക എന്ന നിലയില്‍ അവര്‍ അടുത്ത തലമുറ സംഗീതജ്ഞരെ വളര്‍ത്താനായി പൂര്‍ണ്ണമായും സ്വയം സമര്പ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. അനുശാസിതമായ റിയാഴ്, രാഗത്തിന്റെ ചട്ടക്ക്ക്ക് വ്യക്തമായ ബോധം, ഓരോ ശിഷ്യനും സ്വന്തം സ്വരം കണ്ടെത്താനുള്ള പിന്തുണ എന്നിവയാണ് അവരുടെ അധ്യാപനത്തിന്റെ അടിത്തറ. കലാകാരന്റെ ദീര്ഘകാല സംഗീത-യാത്രയില്‍ അവര്‍ക്ക് വിശ്വാസമുണ്ട്; അവര്‍ പഠിപ്പിക്കുന്ന അധ്യാപനമാണ് അവര്‍തന്നെ ദിവസവും റിയാഴില്‍ ജീവിക്കുന്നത്.

തേജസ്വിനിയ്ക്ക് കലാസുധയുടെ വിവിധ ഉദ്യമങ്ങളുമായി അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. പൂര്‍വി ഫെസ്റ്റിവലില്‍ അവരുടെ പങ്കാളിത്തവും കലാസുധ ഉയര്ത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന അകാദമി ചട്ടക്ക്ക്ക് രൂപം നല്‍കുന്നതിലും അവര്‍ക്ക് സജീവ പങ്കാളിത്തമുണ്ട്. പ്രകടനങ്ങള്‍, സഹകരണങ്ങള്‍, വിദ്യാഭ്യാസ പദ്ധതികള്‍ വഴി അവര്‍ കലാസുധയുടെ ലക്ഷ്യത്തിന് പിന്തുണ നല്‍കുന്നു; യൂണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിലും അതിന് പുറത്തുള്ള നാടുകളിലും ഭാരതീയ ശാസ്ത്രീയ സംഗീതത്തിന് സ്ഥിരവും ഉയര്ന്നതുമായ വേദികളുണ്ടാക്കുക എന്നതാണ് ആ ലക്ഷ്യം.