सितार
सितार
£250 - £3,000
Student instruments start at £$250. Professional concert-grade models by master makers often cost £3,000+ or more.
Construction & Craftsmanship
Materials Used
व्यावसायिक सितारची निर्मिती ही एक संथ, हस्तकला प्रक्रिया आहे, ज्यात सेंद्रिय साहित्य आणि यांत्रिक अचूकता यांचा पूर्ण मेळ आवश्यक आहे. तिची सुरुवात तुंबा (Tumba, अनुनाद कक्ष)च्या निवडीपासून होते, जो मोठ्या, वाळलेल्या दुध्या भोपळ्यापासून (Lagenaria siceraria) तयार केला जातो. हे भोपळे मिरज, महाराष्ट्रासारख्या भागांत वाढतात, जिथले हवामान खोल अनुनादासाठी आवश्यक जाडी आणि एकसारखेपणा देते.
मान (दांडी) आणि मुखपट (तबली) वाळलेल्या सूरील्या लाकडापासून हाताने कोरले जातात, बहुतेक टून (Toon, भारतीय महोगनी)पासून किंवा क्वचित जुन्या मॉडेल्समध्ये टीक (Teak)पासून. लाकूड वर्षानुवर्षे वाळवावे लागते, ज्यामुळे 20हून अधिक धातूच्या तारांच्या उच्च ताणात ते वाकडे होत नाही. मानला अनुनादकाशी जोडणारा सांधा, ज्याला गुलू (Gulu) म्हणतात, संरचनात्मक मजबुतीचा एक महत्त्वाचा बिंदू आहे; तो सामान्यतः अधिक मजबूत करून सूक्ष्मपणे कोरला जातो, ज्यामुळे तो वाद्याचे सौंदर्य-केंद्र बनतो.
उच्च दर्जाच्या कारागिरीची एक ओळख म्हणजे जवारी, म्हणजेच मुख्य पुलाची घडणी. हा साधा काप नव्हे, तर उंटाच्या हाडात किंवा हरिणाच्या शिंगात कोरलेला एक सूक्ष्म 'उतार' आहे. एक कुशल कारागीर तासनतास तारेचे कंपन ऐकत पुल घासतो, ज्यामुळे तो मोकळा ध्वनी मिळतो, जो सितारला तिचे दिव्य स्वर-रूप देतो. शेवटी वाद्याला फ्रेंच पॉलिश किंवा शेलॅकने परिष्कृत केले जाते, जे लाकडाचे रक्षण करते आणि तसेच वाद्य मोकळेपणे श्वास घेऊन गुंजण्याइतके लवचिक राहते.
Maintenance & Care
मुख्यतः भोपळा आणि पातळ्या सूरील्या लाकडापासून तयार सितार वातावरणातील बदलांना फार संवेदनशील असतो. त्याच्या देखभालीत सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे योग्य आर्द्रता-नियंत्रण. आम्ही 45-55% सापेक्ष आर्द्रता (RH) राखण्याची शिफारस करतो. कोरड्या हवामानात भोपळा ठिसूळ होऊन फुटू शकतो, तर पावसाळी भागांत अधिक आर्द्रतेमुळे लाकूड फुगते, ज्यामुळे आवाज दबतो किंवा पुल वाकडा होतो.
परदे आणि तारांच्या आयुष्यासाठी स्वच्छता आवश्यक आहे. प्रत्येक सरावानंतर वादकाने तारा मृदू, कोरड्या कापडाने पुसाव्यात, ज्यामुळे गंज चढवणारे तेल आणि घाम दूर होतो. परदा (Parda, फ्रेट) दोर्याने बांधलेले असतात जे काळांतराने सडसडीत होतात; हे बंध तपासणे आणि अधूनमधून घर्षण-खुंट्या (कुंती) वर खनिज तेलाचा एक थेंब लावणे सादरीकरणादरम्यान वाद्याचा सूर टिकवून ठेवते. शेवटी, जवारी पुलावर तारांच्या घर्षणाने हळूहळू खाचा पडतात, ज्यामुळे आवाज खराब होऊ शकतो. पुलाचा पृष्ठभाग पुन्हा पॉलिश करण्यासाठी आणि आयुष्यभर आवाज स्पष्ट ठेवण्यासाठी दरवर्षी व्यावसायिक कारागिराकडून 'सेटअप' करून घेणे चांगले.
Playing Techniques
Mizrab Bol (Plectrum Strokes)
Meend (Lateral Pulling)
Mastering the art of the continuous slide between notes to achieve vocal-like continuity and microtonal precision.
Krintan (Hammer-on/Pull-off)
Gamaka (Oscillation)
Executing traditional microtonal oscillations and ornaments essential to the authentic character of a Raga.
Jhala (Rhythmic Climax)
Zamzama (Grace Notes)
Executing rapid, sharp clusters of notes in quick succession to add intricate texture and "sparkle" to a phrase.
Technical Specifications
Detailed specifications and measurements
| Overall Length | 1220mm – 1270mm (Approx. 48 – 50 inches) |
| Tabli (Soundboard) Width | 330mm – 360mm |
| Tumba (Resonator) Diameter | 300mm – 350mm |
| Neck (Dandi) Width | 85mm – 95mm |
| Total Weight | 3.5kg – 5kg (Depending on wood density and second resonator) |
| Main Resonator (Tumba) | Dried Miraj Calabash Gourd (Lagenaria siceraria) |
| Neck and Tabli | Seasoned Toon Wood (Indian Mahogany, aged 15+ years) |
| Bridge Material | Hand-polished Camel Bone or Deer Antler |
| Tuning Pegs (Kuntis) | Hand-turned Rosewood or Ebony |
| Frets (Pardas) | High-tensile Spring Brass or Stainless Steel |
| Inlays | Celluloid or ethically sourced Bone |
| Adhesive | Traditional Hot Hide Glue or natural resin-based binders |
| Surface Finish | Natural French Polish (Shellac-based) |
| Main Bridge (Bada Ghora) | Flat "Jawari" slope for harmonic resonance |
| Sympathetic Bridge (Chota Ghora) | Secondary bone bridge for Taraf resonance |
| Jawari Profile | Open (Deep/Buzzing) or Closed (Clear/Bell-like) based on Gharana |
| Action Height | 10mm – 12mm at the 12th fret (To allow for lateral pulling/Meend) |
| Fret Type | Curved, movable pardas hand-tied with silk or nylon thread |
| Total String Count | 18 – 21 (Depending on model) |
| Main Playing Strings | 6 – 7 (Steel, Brass, and Bronze) |
| Sympathetic Strings (Taraf) | 11 – 13 (High-tensile Steel) |
| Main Tuning (Kharaj-Pancham) | Ma-Sa-Pa-Sa-Pa-Sa-Sa |
| String Gauges | Main Steel (0.012"), Kharaj (0.028" – 0.032" Bronze) |
| Primary Timbre | Complex harmonic richness with a characteristic "buzz" |
| Sustain Duration | 8 – 12 seconds on the main playing string |
| Microtonal Capability | Up to 5 semitones of lateral pull (Meend) on a single fret |
| Sympathetic Feedback | High (Self-resonating harmonics from Taraf strings) |
Your Journey to Mastery
Follow this structured path to master this instrument
पाया आणि बसणे
स्वर सराव (सरगम)
मींड आणि रागाचे पाये
गत आणि रचना
प्रगत तंत्रे आणि झाला
Upcoming Events
Experience live performances and workshops
मेस्त्रो शाकिर खान यांच्यासह लंडनमध्ये सितार कार्यशाळा
मेस्त्रो शाकिर खान यांच्यासह लंडनमध्ये सितार कार्यशाळा
लंडन राग: शाकिर खान & शह्बाज हुसैन
Related Instruments
Explore similar instruments you might be interested in
Early Access
Get notified about upcoming events before general public
Exclusive Discounts
Special offers and member-only pricing on premium events
Artist Updates
Behind-the-scenes content and artist interviews
Join Our Newsletter
Get the latest updates delivered to your inbox
Trusted by thousands of music lovers worldwide