जोग

राग जोग हिन्दुस्तानी शास्त्रीय संगीतमा पाइने भावनात्मक जटिलता देखाउँछ। केवल एक मनोदशामा फिट हुनुको सट्टा, यो राग वर्गीकृत गर्न गाह्रो छ। यो काफी थाटको भाग हो, र यसलाई अद्वितीय बनाउने कुरा दुवै गान्धारहरूको उपयोग हो: शुद्ध ग (G) र कोमल g (g)। यो मिश्रणले विशेष प्रकारको तनाव सिर्जना गर्दछ, आनन्द र दुःखबीच, र स्थिरता र अशान्तिबीचको सूक्ष्म सन्तुलन कब्जा गर्दै। जबकि धेरै रागहरूले केवल पासिङ टोनहरूको रूपमा दोहोरो स्वरहरू प्रयोग गर्छन्, जोगले तिनीहरूलाई यसको आवाजको केन्द्र बनाउँछ। शुद्ध ग सामान्यतया आरोहण स्वरहरूमा आउँछ, उज्यालोपन र समाधानको भावना दिँदै। कोमल ग अवरोहण स्वरहरूमा बढी सामान्य छ, धुनमा आत्मपूर्ण, ब्लुज-जस्तो गहिराई थप्दै। जोग सामान्यतया प्रारम्भिक रातको घण्टामा (दोस्रो प्रहर) बजाइन्छ, जब यसको दोहोर्याउने, सम्मोहक वाक्यांशहरूले श्रोताहरूलाई ट्रान्स-जस्तो अवस्थामा राख्न सक्छ। 

जोगलाई पूर्ण रूपमा बुझ्नको लागि, काफी परिवारका अन्य रागहरू हेर्न मद्दत गर्दछ: 

• जोग र तिलंग दुवैले पेंटाटोनिक स्केल (SGMPnS′) प्रयोग गर्छन् र नी-नी द्वैधता साझा गर्छन्। तथापि, जोगमा कोमल ग (g) समावेश छ, जबकि तिलंगमा छैन। यो स्वरले मनोदशालाई तिलंगको हल्का, चञ्चल भावनाबाट जोगको गहिरो, अधिक विचारशील ब्लुज गुणस्तरमा परिवर्तन गर्दछ।
• जोग र बागेश्री दुवै काफी थाटको भाग हुन्, र दुवै लालसाको भावना व्यक्त गर्छन्। बागेश्रीको धुन मध्यम (म)मा फोकस गर्दछ, जबकि जोग दुई गान्धारहरूबीचको तनावमा केन्द्रित छ। बागेश्री अलगावको शान्त भावना जस्तै महसुस हुन्छ, तर जोग जीवनको उतारचढावमा प्रतिबिम्ब जस्तै महसुस हुन्छ। 

"ब्लुज" जडान: संगीत विद्वानहरू प्रायः भन्छन् कि जोग पश्चिमी ब्लुज स्केलसँग सबैभन्दा मिल्दोजुल्दो भारतीय राग हो। ब्लुजमा "ब्लु नोट" जोगमा शुद्ध र कोमल गान्धार बीचको सानो अन्तरालसँग मेल खान्छ। यसले जोगलाई संगीतमा साझा आधार खोज्न चाहने जताततैका संगीतकारहरूका लागि पुल बनाउँछ।