ମୋହିନୀଆଟ୍ଟମ୍

ମୋହିନୀଆଟ୍ଟମ୍ ହେଉଛି କେରଳର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ଯାହା ସୁନ୍ଦର, ଦୋଳାୟମାନ ଗତି, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବ ପ୍ରକାଶ, ଏବଂ ଲାସ୍ୟ (ନାରୀ) ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ବିଶେଷିତ ଯାହା କଥକଳିର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁରୁଷ ଶକ୍ତିଠାରୁ ଭିନ୍ନ। ନାମଟି ମୋହିନୀଠାରୁ ଆସିଛି, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୋହନୀୟ ନାରୀ ରୂପ ଯିଏ ହିନ୍ଦୁ ପୁରାଣରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିବା ପାଇଁ ଆବିର୍ଭାବ ହୁଅନ୍ତି। ଦିବ୍ୟ ନାରୀ ଆକର୍ଷଣ ସହ ଏହି ସଂଯୋଗ ସମଗ୍ର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ଆକାର ଦିଏ: ଗତି କୋମଳ, ବୃତ୍ତାକାର ଏବଂ ସମ୍ମୋହନୀୟ ତରଳ, ଅଭ୍ୟାସକାରୀମାନେ ଯାହାକୁ ମୋହର ନୃତ୍ୟ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି।

ପୋଷାକ ଏହି ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ଦୃଢ଼ କରେ: ସୁନେଲୀ ପାଡ଼ି ସହ ଧଳା ବା ଅଫ୍-ହ୍ୱାଇଟ୍ ଶାଢ଼ୀ, ମଲ୍ଲୀ ଫୁଲରେ ସଜ୍ଜିତ ପାର୍ଶ୍ୱ ଖୋପାରେ କେଶ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଶୈଳୀ ତୁଳନାରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପସଜ୍ଜା। ଏହି ସାଦା ରୂପ ମୋହିନୀଆଟ୍ଟମ୍ର କଳାକୁ ସଂଜ୍ଞାୟିତ କରୁଥିବା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଗତି ଏବଂ ଭାବ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରେ। କେରଳର ସବୁଜ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ବିରୁଦ୍ଧରେ ଧଳା ପୋଷାକ ଏହି ଶୈଳୀର ଏକ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଚିତ୍ର ହୋଇଛି।

"ମୋହିନୀଆଟ୍ଟମ୍ ହେଉଛି ମୋହନର କଳା - ଯେଉଁଠାରେ ଶରୀରର ଦୋଳନ ମନର ଦୋଳନ ହୋଇଯାଏ।"

ଗତି ଶବ୍ଦଭଣ୍ଡାର

ମୋହିନୀଆଟ୍ଟମ୍ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଦୋଳାୟମାନ ଗତି (ସୋପାନମ୍) ବ୍ୟବହାର କରେ ଯାହା ଏହାର ବିଶେଷ ତରଳତା ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଧଡ଼ କୋମଳ ତରଙ୍ଗରେ ଗତି କରେ ଯେତେବେଳେ କଟି ବୃତ୍ତାକାର ଶୈଳୀ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ। ଏହି ନିରନ୍ତର, ତରଙ୍ଗ ଭଳି ଗତି ମୋହିନୀଆଟ୍ଟମ୍କୁ ଗତି ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିରତାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଥିବା ଶୈଳୀଠାରୁ ପୃଥକ କରେ। ଆରାମାଣ୍ଡି (ଅର୍ଦ୍ଧ-ଉପବିଷ୍ଟ) ସ୍ଥିତି ଆଧାର ପ୍ରଦାନ କରେ, ଅନ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ଶୈଳୀ ଭଳି କିନ୍ତୁ ଅଧିକ କୋମଳ, ଗୋଲାକାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ସହ।

ହସ୍ତ ମୁଦ୍ରା ହସ୍ତଲକ୍ଷଣ ଦୀପିକା ଭଳି ଗ୍ରନ୍ଥରେ ସଂହିତାବଦ୍ଧ ଶବ୍ଦଭଣ୍ଡାର ଅନୁସରଣ କରେ, ଯଦିଓ ଭରତନାଟ୍ୟମ୍ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ କୋମଳ, ପ୍ରବାହମାନ ସଂକ୍ରମଣ ସହ। ମୁଖର ଭାବ ପ୍ରକାଶ ଶୃଙ୍ଗାର (ରୋମାଣ୍ଟିକ୍ ପ୍ରେମ) ଏବଂ ସଂପୃକ୍ତ ମନୋଭାବକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଏ, ଆଖି ବିଶେଷ ଭାବେ ମୋହିନୀଆଟ୍ଟମ୍ର ମୋହନୀୟ ଗୁଣ ସୃଷ୍ଟିରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ।

ଐତିହାସିକ ବିକାଶ

ମୋହିନୀଆଟ୍ଟମ୍ର ଇତିହାସ ଆଂଶିକ ଭାବେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ରହିଛି। ୧୬ଶ ଏବଂ ୧୭ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ମନ୍ଦିର ଶିଳାଲେଖ କେରଳ ମନ୍ଦିରରେ ନର୍ତ୍ତକୀମାନଙ୍କୁ ଦଲିଲଭୁକ୍ତ କରେ। ସ୍ୱାତି ତିରୁନାଳ, ଟ୍ରାଭାଙ୍କୋରର ୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶାସକ ଯିଏ କର୍ଣାଟକୀ ସଙ୍ଗୀତରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବଦାନ ରଖିଥିଲେ, ମୋହିନୀଆଟ୍ଟମ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୃଷ୍ଠପୋଷକତା କରିଥିଲେ। ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ ବ୍ୟାଘାତ ଆଣିଲା, ନାଚ୍-ବିରୋଧୀ ଆନ୍ଦୋଳନ କେରଳର ନୃତ୍ୟ ପରମ୍ପରାକୁ ଅନ୍ୟତ୍ର ସହ ପ୍ରଭାବିତ କଲା।

କେରଳ କଳାମଣ୍ଡଳମ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ବଲ୍ଲାଥୋଳ ନାରାୟଣ ମେନନ କଥକଳି ସହ ସଂସ୍ଥାର ପୁନରୁଜ୍ଜୀବନ ପ୍ରୟାସରେ ମୋହିନୀଆଟ୍ଟମ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କଲେ। କଳାମଣ୍ଡଳମ୍ କଲ୍ୟାଣୀକୁଟ୍ଟି ଆମ୍ମା ୨୦ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପୁନର୍ଗଠନରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତି ହୋଇଥିଲେ, କୌଶଳ ସୁଶୃଙ୍ଖଳ କରି ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିକୁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦେଲେ। ସୁନନ୍ଦା ନାୟର, କନକ ରେଲେ, ଏବଂ ଭାରତୀ ଶିବାଜୀ ପ୍ରଦର୍ଶନ, ଗବେଷଣା ଏବଂ ସଂସ୍ଥା-ନିର୍ମାଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ଶୈଳୀ ଆଗକୁ ବିକଶିତ କଲେ।

ଭଣ୍ଡାର

ସଙ୍ଗୀତ ସଭା ଭଣ୍ଡାରରେ ଚୋଲ୍‌କେଟ୍ଟୁ (ଆବାହନୀ ଶୁଦ୍ଧ ନୃତ୍ୟ), ଜାତିସ୍ୱରମ୍ (ଲୟ ଅକ୍ଷର ସହ ଶୁଦ୍ଧ ନୃତ୍ୟ), ବର୍ଣମ୍ (ଶୁଦ୍ଧ ନୃତ୍ୟ ଏବଂ ଭାବ ପ୍ରକାଶ ମିଶ୍ରଣ), ପଦମ୍ (ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଇଟମ୍), ଏବଂ ତିଲ୍ଲାନା (ସମାପନ ଶୁଦ୍ଧ ନୃତ୍ୟ) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ପଦମ୍ ମଲୟାଳମ୍ ଏବଂ ମଣିପ୍ରବାଳମ୍ (ସଂସ୍କୃତ-ମଲୟାଳମ୍) କବିତାରୁ ଆଙ୍କାଯାଏ, ପ୍ରାୟତଃ ଏହି ଶୈଳୀର ଲାସ୍ୟ ଚରିତ୍ର ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ରୋମାଣ୍ଟିକ୍-ଭକ୍ତିମୂଳକ ବିଷୟ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରେ।

କଥକଳିର ନାଟକୀୟ ବର୍ଣ୍ଣନା ଭଳି ନୁହେଁ, ମୋହିନୀଆଟ୍ଟମ୍ ନାଟ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଅପେକ୍ଷା ଭାବନାତ୍ମକ ଗଭୀରତା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ ଏକକ ପ୍ରଦର୍ଶନକୁ ପସନ୍ଦ କରେ। ଭଣ୍ଡାର ଗୀତିମୂଳକ କବିତା ଏବଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ abhinaya ମାଧ୍ୟମରେ ଏହାର ବ୍ୟାଖ୍ୟାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଏ, ପ୍ରଦର୍ଶନ ଅପେକ୍ଷା ସୂକ୍ଷ୍ମତାକୁ ସଜାଗ ଦର୍ଶକଙ୍କୁ ପୁରସ୍କୃତ କରେ।