ଭୈରବୀ

भैरवी

ସ୍ୱରଲିପି

S r g m P d n Ṡ | Ṡ n d P m g r S

ଠାଟ: Bhairavi early_morning Sampoorna-Sampoorna
Universal
Eternal
ବାଦୀ: Madhyam (m)
ସମ୍ବାଦୀ: Shadaj (S)
ରାଗ ଭୈରବୀ ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରଭାତୀ ସ୍କେଲ ଏବଂ "ରାଗଗୁଡ଼ିକର ରାଣୀ ।" ସମସ୍ତ ଚାରିଟି କୋମଲ ସ୍ୱର ବ୍ୟବହାର କରି, ଏହି ଭୈରବୀ ଠାଟ ମାସ୍ଟରପିସ୍ ଗଭୀର ଭକ୍ତି ବ୍ୟକ୍ତ କରେ । ଠୁମରୀ ଏବଂ ସଂଗୀତ ସମାପ୍ତି ପାଇଁ ଆଦର୍ଶ ।

ମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟ

ଠାଟ (ମେଳ)
Bhairavi
ପରିବେଷଣର ସମୟ
Early_morning
ଜାତି (ସ୍ୱର ସଂଖ୍ୟା)
Sampoorna-sampoorna
ବାଦୀ (ପ୍ରଧାନ ସ୍ୱର)
Madhyam (m)
ସମ୍ବାଦୀ (ସହାୟକ ସ୍ୱର)
Shadaj (S)
Mood/Rasa
ଭକ୍ତି (ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ) ଏବଂ ଶାନ୍ତି (ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ) ଭାବନା, ଯଦିଓ ଏହା ଶୃଙ୍ଗାର (ରୋମାଣ୍ଟିକ) ଆକାଂକ୍ଷା ପ୍ରକାଶ କରିବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ବହୁମୁଖୀ, ବିଶେଷକରି ଅର୍ଦ୍ଧ-ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ପ୍ରାରୂପରେ

Origins & Context

ରାଗ ଭୈରବୀ ବିଷୟରେ କିଛି ବିଶେଷ ଅଛି । ପ୍ରାୟତଃ ରାଗଗୁଡ଼ିକର ରାଣୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତରେ ଏକ ସ୍ଥାନ ଧାରଣ କରେ ଯାହା କାଳହୀନ ଏବଂ ଅନନ୍ୟ ଅନୁଭବ କରେ । ଏହି ରାଗ ବିଷୟରେ ଆକର୍ଷଣୀୟ ହେଉଛି ଏହା କିପରି ସମସ୍ତ ଚାରିଟି କୋମଲ ସ୍ୱର, ରିଷଭ, ଗାନ୍ଧାର, ଧୈବତ ଏବଂ ନିଷାଦକୁ ଏକତ୍ର ବୁଣେ, ବିଷାଦପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଶାନ୍ତିର ଶବ୍ଦ ସୃଷ୍ଟି କରେ । ଯଦିଓ ଏହା ବୈଷୟିକ ଭାବରେ ଏକ ପ୍ରଭାତୀ ରାଗ, ଭୈରବୀ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବରେ ଘଣ୍ଟା ନିର୍ବିଶେଷରେ, କୌଣସି ସଂଗୀତର ଶେଷରେ, ବିଦାୟ କହିବାର ଏକ କୋମଳ, ଅନୁଗ୍ରହପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପାୟ ଭାବେ ବାଜାଯାଏ ।
ଭୈରବୀ ବିଷୟରେ ଯାହା ଆକର୍ଷିତ କରେ ତାହା ହେଉଛି ଏହା କିପରି ସମସ୍ତ ସାତଟି ସ୍ୱର ବ୍ୟବହାର କରେ, ଆରୋହଣ ଏବଂ ଅବରୋହଣ, ଏହାର ହୃଦୟରେ ମଧ୍ୟମ ଏବଂ ଷଡଜ ସହିତ । ଏହା ଏକ ରାଗ ଯାହା ଆପଣଙ୍କୁ ଅନେକ ଉପାୟରେ ଚଳାଇ ପାରେ, ବେଳେବେଳେ ଶାନ୍ତି, ବେଳେବେଳେ ଭକ୍ତି, ଏବଂ ବେଳେବେଳେ ପ୍ରେମର ସ୍ପର୍ଶ ଆଣିଥାଏ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର ଆମେ ଶୁଣୁ, ଆମେ ଏହାର ସ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ ଲୁକ୍କାୟିତ ଏକ ନୂଆ ଭାବନା ପାଇ ପାରିବା ।
ଆଜିକାଲି, ଆପଣ ପ୍ରାୟତଃ ମିଶ୍ର ଭୈରବୀ ଶୁଣିବେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅଧିକ ରଙ୍ଗ ଯୋଗ କରିବାକୁ କିଛି ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱର ବୁଣା ହୋଇଛି । ଏହାର ପ୍ରଭାବ ସର୍ବତ୍ର ଅଛି, ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ଠୁମରୀ, ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ଭଜନ, କିମ୍ବା ଆମେ ବଢ଼ିବା ସହିତ ଅବିସ୍ମରଣୀୟ ବଲିଉଡ୍ ସୁରରେ । ଏଥିରେ କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ ଯେ ଭୈରବୀ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶ ଜୁଡ଼ି ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବା ରାଗ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ।

ବୈଷୟିକ ବିବରଣୀ

ସ୍ୱରର ଗଠନ ଓ ଚଳନ

ଆରୋହ (ଆରୋହଣ)

S r g m P d n Ṡ

ଅବରୋହ (ଅବରୋହଣ)

Ṡ n d P m g r S

ପକଡ଼ (ଚିହ୍ନଟ ବାକ୍ୟାଂଶ)

m g r S , ṇ S r g m

Chalan (Movement)

S r S , ṇ S r g m , m P g m , g r S | g m d P , m d n Ṡ , n Ṡ ṙ Ṡ , n d P , m g r S

Tanpura Tuning

m - S - S - Ṣ

Additional Notes

ପ୍ରାଥମିକ ଟ୍ୟୁନିଂ: m - S - S - Ṣ (ବାଦୀକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିବା ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ମଧ୍ୟମରେ ଟ୍ୟୁନ୍ କରାଯାଇଛି) । ମାନକ ବିକଳ୍ପ: P - S - S - Ṣ (ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରଚନା ଉପରେ ଆଧାର କରି ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇପାରେ) । ମିଶ୍ର ଭୈରବୀ ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଯଦିଓ ଟ୍ୟୁନିଂ ସ୍ଥିର ରହେ, ରାଗର ନମନୀୟ ପ୍ରକୃତି ଏହି ଡ୍ରୋନ୍ ଉପରେ ଅଳଙ୍କାର ଭାବରେ ସମସ୍ତ 12 ସ୍ୱର ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଏ ।

ରେକର୍ଡିଂ ଓ ପରିବେଷଣ

ଗୁଣୀ କଳାକାରଙ୍କ ପରିବେଷଣରେ ଏହି ରାଗ ଶୁଣନ୍ତୁ

ଆଗାମୀ ରେକର୍ଡିଂ ଓ ପରିବେଷଣ ଏଠାରେ ଦେଖାଯିବ। ଶୀଘ୍ର ପୁଣି ଦେଖନ୍ତୁ!

Phraseologies

ରାଗ ଭୈରବୀ ର ବାକ୍ୟବିଜ୍ଞାନ ଏହାର ଚରମ ମଧୁର ନମନୀୟତା ଏବଂ ଯେକୌଣସି ସ୍ୱରରେ ଦୀର୍ଘ, ଧ୍ୟାନମୟ ବିରାମ ବଜାୟ ରଖିବାର କ୍ଷମତା ଦ୍ୱାରା ପରିଭାଷିତ । ଗତି ପ୍ରାୟତଃ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ (ସପ୍ତ-ସ୍ୱର) କିନ୍ତୁ ସ୍ୱରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ମୀନ୍ଦ (ଗ୍ଲିସାଣ୍ଡୋ) ଉପରେ ବହୁତ ଅଧିକ ନିର୍ଭର କରେ, ବିଶେଷକରି g ରୁ r ଏବଂ d ରୁ P ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଯାହା ରାଗକୁ ଏହାର ବିଶିଷ୍ଟ ପାଥୋସ୍ ସହିତ ଭରି ଦିଏ । ଯଦିଓ ମଧ୍ୟମ (m) ମଧୁର ଲଙ୍ଗର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ବାକ୍ୟାଂଶ ପ୍ରାୟତଃ ଷଡଜ (S) କୁ ଚରମ ସମାଧାନର ବିନ୍ଦୁ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରେ ।

ଅଧିକ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ମିଶ୍ର ଶୈଳୀରେ, ବାକ୍ୟବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରାୟତଃ ସୂକ୍ଷ୍ମ "ଆକସ୍ମିକ" ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ, ସାଧାରଣତଃ ଶୁଦ୍ଧ ଋଷଭ (R) ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଧୈବତ (D), ମୂଳ କୋମଳ ସ୍ୱରକୁ ଫେରିବା ପୂର୍ବରୁ ଭାବପ୍ରବଣ ତନାବ ବଢ଼ାଉଥିବା ଏକ "ଛାୟା" ପ୍ରଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ।

Common Phrases

ṇ S r g m , m g r S

Classifiers

Swara geometries, relationships, and classifications

Swara Geometries

Core Form:
S r g m P d n Ṡ
Reverse:
Ṡ n d P m g r S
Negative:
S R G m P D N Ṡ
Murchanas:
Shadaj Murchana: S r g m P d n Ṡ
Symmetries:
Amphi-Symmetry

Structure

Aroha Jati Sampurna
Avroh Jati Sampurna

Raganga (Family)

Around the World

Global connections and equivalent scales

ରାଗ ଭୈରବୀର ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ସଙ୍ଗୀତରେ ସମାନାନ୍ତର ଫ୍ରିଜିଆନ୍ ମୋଡ୍ ରେ ଅଛି, ଯାହା ୟୁରୋପୀୟ ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ସବୁଠାରୁ ପୁରାତନ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଉଦ୍ଦୀପକ ସ୍ୱର ପାଇମାନାର ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ । ଏହାର ଲଘୁ ଦ୍ୱିତୀୟ (ଫ୍ଲାଟ 2nd) ଏବଂ ଲଘୁ ତୃତୀୟ ର ବିଶେଷତା, ଏହି ସ୍କେଲ୍ ଗଭୀର ଦୁଃଖ, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ତଡ଼ପ ଏବଂ ତୀବ୍ର ଆବେଗ ପ୍ରକାଶ କରିବାର କ୍ଷମତା ପାଇଁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

ଏହାର ଅନନ୍ୟ ବ୍ୟବଧାନ ସଂରଚନା ସ୍ପେନରେ ଫ୍ଲେମେଙ୍କୋ ସଙ୍ଗୀତ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବୀୟ ମକାମ ର ମୂଳଦୁଆ, ଯାହା ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱରେ ସର୍ବାଧିକ କ୍ରସ୍-ସାଂସ୍କୃତିକ ଭାବରେ ମାନ୍ୟତା ପ୍ରାପ୍ତ ମଧୁର framework ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ କରିଥାଏ ।

Western Classical

Phrygian Mode

E F G A B C D E

A dark, soulful minor-type scale known for its tension-heavy "flat second" interval.

Middle Eastern

Maqam Kurd

D Eb F G A Bb C D

A fundamental scale in Arabic music is used to evoke feelings of profound love and longing.

Ancient Greek

Dorian (Greek)

E D C B A G F E

An ancient descending series of notes that mirrors the emotional gravity found in Bhairavi.