ଜୋଗ
जोग
S G m P n S' | S' n P m g S
Origins & Context
ରାଗ ଜୋଗ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତରେ ମିଳୁଥିବା ଭାବପ୍ରବଣ ଜଟିଳତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ । କେବଳ ଗୋଟିଏ ମନୋଭାବରେ ଫିଟ୍ ହେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ଏହି ରାଗକୁ ବର୍ଗୀକୃତ କରିବା କଷ୍ଟକର । ଏହା କାଫି ଠାଟର ଅଂଶ, ଏବଂ ଯାହା ଏହାକୁ ଅନନ୍ୟ କରେ ତାହା ହେଉଛି ଉଭୟ ଗାନ୍ଧାରର ବ୍ୟବହାର: ଶୁଦ୍ଧ ଗା (G) ଏବଂ କୋମଲ ଗା (g) । ଏହି ମିଶ୍ରଣ ଏକ ବିଶେଷ ପ୍ରକାରର ତନାବ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟରେ, ଏବଂ ସ୍ଥିରତା ଏବଂ ଅସ୍ଥିରତା ମଧ୍ୟରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ସନ୍ତୁଳନ ଧରିଥାଏ । ଯେତେବେଳେ ଅନେକ ରାଗ କେବଳ ଗତିଶୀଳ ସ୍ୱର ଭାବରେ ଦ୍ୱୈତ ସ୍ୱର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ଜୋଗ ସେମାନଙ୍କୁ ଏହାର ଶବ୍ଦର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କରିଥାଏ । ଶୁଦ୍ଧ ଗା ସାଧାରଣତଃ ଆରୋହଣ ସ୍ୱରରେ ଆସେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଏବଂ ସମାଧାନର ଭାବନା ଦେଇଥାଏ । କୋମଲ ଗା ଅବରୋହଣ ସ୍ୱରରେ ଅଧିକ ସାଧାରଣ, ମେଲୋଡିରେ ଏକ ଆତ୍ମାମୟ, ବ୍ଲୁଜ୍-ପରି ଗଭୀରତା ଯୋଗ କରେ । ଜୋଗ ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ରାତ୍ରି ସମୟରେ (୨ୟ ପ୍ରହର) ବଜାଯାଏ, ଯେତେବେଳେ ଏହାର ପୁନରାବୃତ୍ତି, ହିପ୍ନୋଟିକ୍ ବାକ୍ୟାଂଶଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ରୋତାମାନଙ୍କୁ ଏକ ଟ୍ରାନ୍ସ-ସଦୃଶ ଅବସ୍ଥାରେ ରଖିପାରେ ।
ଜୋଗକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବୁଝିବା ପାଇଁ, କାଫି ପରିବାରର ଅନ୍ୟ ରାଗଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିବା ସହାୟକ ହୁଏ:
- ଜୋଗ ଏବଂ ତିଲାଙ୍ଗ ଉଭୟ ଏକ ପଞ୍ଚସ୍ୱରୀ ସ୍କେଲ୍ (SGMPnS′) ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ଏବଂ ନି-ନି ଦ୍ୱୈତତା ବାଣ୍ଟନ୍ତି । ତଥାପି, ଜୋଗ କୋମଲ ଗା (g) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ, ଯେତେବେଳେ ତିଲାଙ୍ଗ ତାହା କରେ ନାହିଁ । ଏହି ସ୍ୱର ତିଲାଙ୍ଗର ହାଲୁକା, ଖେଳାଳି ଅନୁଭୂତିରୁ ଜୋଗର ଗଭୀର, ଅଧିକ ଚିନ୍ତାଶୀଳ ବ୍ଲୁଜ୍ ଗୁଣକୁ ମନୋଭାବ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରେ ।
- ଜୋଗ ଏବଂ ବାଗେଶ୍ରୀ ଉଭୟ କାଫି ଠାଟର ଅଂଶ, ଏବଂ ଉଭୟ ଆକାଂକ୍ଷାର ଭାବନା ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି । ବାଗେଶ୍ରୀର ମେଲୋଡି ମଧ୍ୟମ (M) ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ, ଯେତେବେଳେ ଜୋଗ ଦୁଇ ଗାନ୍ଧାର ମଧ୍ୟରେ ତନାବ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ । ବାଗେଶ୍ରୀ ଏକ ଶାନ୍ତ ବିଛିନ୍ନତାର ଭାବନା ପରି ଲାଗେ, କିନ୍ତୁ ଜୋଗ ଜୀବନର ଉତ୍ଥାନ-ପତନ ଉପରେ ଅଧିକ ପ୍ରତିଫଳନ ପରି ଅନୁଭବ ହୁଏ ।
"ବ୍ଲୁଜ୍" ସଂଯୋଗ: ସଙ୍ଗୀତ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ପ୍ରାୟତଃ କୁହନ୍ତି ଯେ ଜୋଗ ହେଉଛି ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ବ୍ଲୁଜ୍ ସ୍କେଲ୍ ସହିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମାନ ଭାରତୀୟ ରାଗ । ବ୍ଲୁଜ୍ରେ "ବ୍ଲୁ ନୋଟ୍" ଜୋଗରେ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ କୋମଲ ଗାନ୍ଧାର ମଧ୍ୟରେ ଛୋଟ ବ୍ୟବଧାନ ସହିତ ମେଳ ଖାଏ । ଏହା ଜୋଗକୁ ସର୍ବତ୍ର ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସେତୁ କରିଥାଏ ଯେଉଁମାନେ ସଙ୍ଗୀତରେ ସାଧାରଣ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଖୋଜିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି ।
"In Raag Jog, you are walking on a tightrope between two worlds. The Shuddha Gandhar is your hope, and the Komal Gandhar is your memory. To master Jog is to find peace in that struggle.
Technical Details
Melodic structure and movement patterns
Aroha (Ascent)
S G m P n S'
Avroh (Descent)
S' n P m g S
Pakad (Catch Phrase)
n(o) S G m, g S, G m P m g S
Chalan (Movement)
S, Gm, gS, .nSGm, mP, mgS, GmPnS′, nPmgS
Tanpura Tuning
m—S—S—Sa
Additional Notes
Recordings & Performances
Listen to master musicians perform this raga
Upcoming recordings and performances will be featured here. Check back soon!
Phraseologies
ଜୋଗର ଗତି ଗାନ୍ଧାର ଚାରିପଟେ "ବକ୍ରରେଖୀୟ" । ଏହା ଦୁଇ ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରିବା ସମୟରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ "ଝଟକା" କିମ୍ବା ଖଟକା ବ୍ୟବହାର କରେ ।
- ଦ୍ୱୈତ-ତୃତୀୟ ସ୍ଲାଇଡ୍: S−G−m−g−S
- ମଧ୍ୟରାତ୍ରି ପହଞ୍ଚିବା: n(o)−S−G−m−P−n−S′
- ଅବରୋହ ସମାଧାନ: S′−n−P−m−g−S
- ଚଲନ: S, Gm, gS, .nSGm, mP, mgS, GmPnS′, nPmgS
Common Phrases
Classifiers
Swara geometries, relationships, and classifications
Swara Geometries
Structure
Raganga (Family)
Around the World
Global connections and equivalent scales
The Blues Scale
C−Eb−E−F−G−Bb
The Eb to E transition mirrors Jog’s g to G friction.
Minor-Major Pentatonic
1−b3−3−4−5−b7
A scale used for expressive, soul-filled improvisation.
West African Pentatonic
1−3−4−5−b7
A similar "open" structure is used in traditional string instruments.