ਕਥਕਲੀ

ਕਥਕਲੀ ਕੇਰਲਾ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਾਚ-ਨਾਟਕ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਮੇਕਅੱਪ, ਵੱਡੇ ਸਿਰ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸੰਹਿਤਾਬੱਧ ਇਸ਼ਾਰਾ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੂਪ ਨਾਚ, ਨਾਟਕ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਨਾਟਕੀ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੰਦਰ ਵਿਹੜਿਆਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਭਰ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਲਾਕਾਰ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ, ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਭਾਵ, ਹੱਥ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕਠੋਰ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਥਕਲੀ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਜ਼ੁਅਲ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਕਥਾ (ਕਹਾਣੀ) ਅਤੇ ਕਲੀ (ਨਾਟਕ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ) ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਰੂਪ ਦੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਕੱਲੇ ਨਾਚ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਕਥਕਲੀ ਸਮੂਹਿਕ ਥੀਏਟਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਪਾਤਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਾਟਕੀ ਪਾਠ (ਅੱਟਾਕਥਾ) ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਾਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰਾਮਾਇਣ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਨਾਇਕ, ਦੈਂਤ ਅਤੇ ਦੈਵੀ ਹਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੈਲੀਬੱਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਨਾਟਕੀ ਤੀਬਰਤਾ ਤੱਕ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।

"ਕਥਕਲੀ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਤੇ, ਦੈਂਤ ਅਤੇ ਨਾਇਕ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜਿੱਥੇ ਚਿਹਰਾ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"

ਵਿਜ਼ੁਅਲ ਸ਼ਾਨਦਾਰਤਾ

ਮੇਕਅੱਪ (ਚੁੱਟੀ) ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੱਚਾ (ਹਰਾ) ਮੇਕਅੱਪ ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਨਲ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੱਥੀ (ਹਰੇ 'ਤੇ ਚਾਕੂ ਵਰਗੇ ਲਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਲਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਗੁਣ ਹਨ। ਤਾੜੀ (ਦਾੜ੍ਹੀ) ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲ-ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲੇ ਬੁਰੇ ਜੀਵ, ਚਿੱਟੀ-ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਰੂਪ, ਅਤੇ ਕਾਲੀ-ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਨਿਵਾਸੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਰੀ (ਕਾਲਾ) ਦੈਂਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਨੁੱਕੂ (ਚਮਕਦਾ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਮੇਕਅੱਪ) ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਮੇਕਅੱਪ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤੋਂ ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਕਲਾਕਾਰ ਬੇਹਰਕਤ ਲੇਟੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਲਾਕਾਰ ਚਾਵਲ ਦਾ ਪੇਸਟ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰੰਗ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਰੀਟਮ (ਤਾਜ) ਅਤੇ ਮੁੜੀ (ਸਿਰ ਦੇ ਗਹਿਣੇ) ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਸਕਰਟ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਜ਼ੁਅਲ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਥਕਲੀ ਸੁਹਜ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਤਕਨੀਕੀ ਸਿਖਲਾਈ

ਰਵਾਇਤੀ ਸਿਖਲਾਈ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਕਲਾਰੀਆਂ (ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ) ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਕਠੋਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੱਲਥੋਲ ਨਾਰਾਇਣ ਮੈਨਨ ਦੁਆਰਾ 1930 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੇਰਲਾ ਕਲਾਮੰਡਲਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਲਾਰੀਪਯੱਟੂ ਯੋਧਾ ਕਲਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਮੇਯੱਪਯੱਟੂ (ਸਰੀਰ ਅਭਿਆਸ) ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਥਕਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਰੀਰਕਤਾ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਲਚਕਤਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮੁਦਰਾ (ਹੱਥ ਇਸ਼ਾਰਾ) ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਚੌਵੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਿਲ ਕੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਨਵਰਸਾਂ (ਨੌਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ) ਲਈ ਤੀਬਰ ਸਿਖਲਾਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਥਕਲੀ ਦੇ ਵਧਾਏ ਗਏ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਲ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਹਰਕਤ (ਨੇਤ੍ਰਾਭਿਨਯ) 'ਤੇ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਲਾਕਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਢਾਂਚਾ

ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਵੇਰ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੇਲੀਕੋੱਟੂ (ਢੋਲ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ) ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਤੋਡਾਯਮ ਅਤੇ ਪੁਰੱਪਾੜੂ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਰੀਤੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਅੱਟਾਕਥਾ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਲਾਕਾਰ ਐਪੀਸੋਡ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਗਾਇਕ ਪਾਠ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਢੋਲਕੀ (ਚੇਂਡਾ ਅਤੇ ਮੱਡਾਲਮ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ) ਲੈਅਮਿਕ ਬੁਨਿਆਦ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਕਲਾਕਾਰ ਬੋਲਦੇ ਨਹੀਂ; ਗਾਇਕ (ਪੋੰਨਾਨੀ ਅਤੇ ਸਿੰਗੀਦੀ) ਪਾਠ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਲਾਕਾਰ ਇਸ਼ਾਰੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਰਾਹੀਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰੀਰਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਿਰਤਾਂਤ ਗੀਤ ਰਾਹੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਜਿਵੇਂ ਕਲਾਮੰਡਲਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨਾਇਰ, ਕਲਾਮੰਡਲਮ ਗੋਪੀ, ਅਤੇ ਕੋੱਟੱਕਲ ਸ਼ਿਵਰਾਮਨ ਨੇ ਕਥਕਲੀ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿਵਾਈ। ਕੇਰਲਾ ਕਲਾਮੰਡਲਮ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੋਰ ਕਲਾਰੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਮਕਾਲੀ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ-ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਆਧੁਨਿਕ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸੰਖੇਪ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਕੰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਰੂਪ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰਖਦੇ ਹਨ।