ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ

ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਕੇਰਲ ਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਾਚ ਹੈ ਜੋ ਸੁੰਦਰ, ਝੂਮਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ, ਸੂਖਮ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ, ਅਤੇ lasya (ਨਾਰੀ) ਗੁਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ Kathakali ਦੀ ਜੋਸ਼ੀਲੀ ਮਰਦਾਨਾ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਵਿਪਰੀਤ ਹੈ। ਨਾਮ Mohini ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਮੋਹਕ ਨਾਰੀ ਰੂਪ ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦੈਂਤਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਿਵਯ ਨਾਰੀ ਮੋਹ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਬੰਧ ਸਮੁੱਚੇ ਸੁਹਜ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਹਰਕਤਾਂ ਕੋਮਲ, ਗੋਲ, ਅਤੇ ਸੰਮੋਹਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਭਿਆਸੀ ਮੋਹ ਦਾ ਨਾਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪੋਸ਼ਾਕ ਇਸ ਸੁਹਜ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਵਾਲੀ ਚਿੱਟੀ ਜਾਂ ਮੱਧਮ-ਚਿੱਟੀ ਸਾੜੀ, ਚਮੇਲੀ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਪਾਸੇ ਵਾਲੀ ਜੂੜੇ ਵਿੱਚ ਵਾਲ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਮੇਕਅੱਪ। ਇਹ ਸਾਦੀ ਦਿੱਖ ਸੂਖਮ ਹਰਕਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵਿਆਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੇਰਲ ਦੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਚਿੱਟੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਇਸ ਰੂਪ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਤਸਵੀਰ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।

"ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਮੋਹ ਦੀ ਕਲਾ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਝੂਮਣ ਮਨਾਂ ਦੀ ਝੂਮਣ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।"

ਗਤੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ

ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਵਿਲੱਖਣ ਝੂਮਦੀ ਗਤੀ (sopanam) ਵਰਤਦੀ ਹੈ ਉੱਪਰਲੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਜੋ ਇਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰਲਤਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਧੜ ਕੋਮਲ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁੱਲ੍ਹੇ ਗੋਲ ਪੈਟਰਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਿਰੰਤਰ, ਲਹਿਰਾਂ ਵਰਗੀ ਗਤੀ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹਰਕਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਰਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। aramandi (ਅੱਧ-ਬੈਠੀ) ਸਥਿਤੀ ਅਧਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਰੂਪਾਂ ਵਰਗੀ ਪਰ ਨਰਮ, ਵਧੇਰੇ ਗੋਲ ਅਮਲ ਨਾਲ।

hasta mudras (ਹੱਥ ਮੁਦਰਾਵਾਂ) Hastalakshana Deepika ਵਰਗੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਹਿਤਾਬੱਧ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ Bharatanatyam ਨਾਲੋਂ ਨਰਮ, ਵਧੇਰੇ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਾਲ। ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ sringara (ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਪਿਆਰ) ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਦਾ ਮੋਹਕ ਗੁਣ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਕਾਸ

ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅੰਸ਼ਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ। 16ਵੀਂ ਅਤੇ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾਲੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਕੇਰਲ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। Swathi Thirunal, 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਟ੍ਰਾਵਨਕੋਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਨੇ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਨੂੰ ਵੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਨੇ ਵਿਘਨ ਲਿਆਂਦਾ, Anti-Nautch ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਕੇਰਲ ਦੀਆਂ ਨਾਚ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।

Vallathol Narayana Menon, Kerala Kalamandalam ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਨੇ Kathakali ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ। Kalamandalam Kalyanikutty Amma 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੁਨਰਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਬਣੀ, ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। Sunanda Nair, Kanak Rele, ਅਤੇ Bharathi Shivaji ਨੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ, ਵਿਦਵਤਾ, ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ-ਨਿਰਮਾਣ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ।

ਭੰਡਾਰ

ਸੰਗੀਤ ਮੰਚ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ Cholkettu (ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸ਼ੁੱਧ ਨਾਚ), Jatiswaram (ਤਾਲਬੱਧ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਨਾਚ), Varnam (ਸ਼ੁੱਧ ਨਾਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ), Padam (ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਆਈਟਮ), ਅਤੇ Tillana (ਸਮਾਪਤੀ ਸ਼ੁੱਧ ਨਾਚ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪਦਮ ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਮਣੀਪ੍ਰਵਾਲਮ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਮਲਿਆਲਮ) ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਇਸ ਰੂਪ ਦੇ lasya ਚਰਿੱਤਰ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਰੋਮਾਂਟਿਕ-ਭਗਤੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Kathakali ਦੇ ਨਾਟਕੀ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਨਾਟਕੀ ਤਮਾਸ਼ੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਭਾਵਾਤਮਕ ਡੂੰਘਾਈ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਇੱਕੱਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਭੰਡਾਰ ਕਾਵਿਕ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਸੂਖਮ abhinaya ਰਾਹੀਂ ਇਸਦੀ ਵਿਆਖਿਆ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਮਾਸ਼ੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੂਖਮਤਾ ਲਈ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।