ਸੱਤ੍ਰੀਯਾ

ਸੱਤ੍ਰੀਯਾ ਆਸਾਮ ਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਾਚ ਹੈ, ਜੋ 15ਵੀਂ-16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੰਤ Srimanta Sankaradeva ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ Sattras (ਵੈਸ਼ਨਵ ਮੱਠਾਂ) ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ। ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵਾਂ (2000 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦਰਜਾ ਮਿਲਿਆ), ਸੱਤ੍ਰੀਯਾ ਦਰਬਾਰੀ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਧਾਰਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ। ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਨੇ ਭਗਤੀ ਭੇਟ ਵਜੋਂ ਨਾਚ-ਨਾਟਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਕਾਇਮ ਰੱਖੀਆਂ ਜੋ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਮੰਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਉਭਰੀਆਂ ਹਨ।

ਸੱਤਰਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਆਸਾਮ ਵਿੱਚ ਧਰਮ, ਸਿੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। Sankaradeva ਨੇ Ankiya Nat (ਇੱਕ-ਅੰਕੀ ਨਾਟਕ) ਬਣਾਏ ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਾਚ, ਸੰਗੀਤ, ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਨੇ ਵਿਲੱਖਣ ਗਤੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀਆਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕਲਾ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਮੱਠ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਰਹੀਆਂ।

"ਸੱਤ੍ਰੀਯਾ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਹੈ—ਉਹ ਨਾਚ ਜੋ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਨੇ ਮੱਠਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖਿਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੁਨੀਆ ਬਦਲ ਗਈ।"

Sankaradeva ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ

Srimanta Sankaradeva (1449-1568) ਨੇ ਆਸਾਮ ਵਿੱਚ ਨਵ-ਵੈਸ਼ਨਵ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਸੱਤਰਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਾਤਮਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਸਾਮੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਜਬੁਲੀ (ਅਸਾਮੀ ਅਤੇ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਸ਼ਾ) ਵਿੱਚ Ankiya Nats ਰਚੇ, ਉਹ ਪਾਠ ਬਣਾਏ ਜੋ ਸੱਤ੍ਰੀਯਾ ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਪੱਖਾਂ ਵਜੋਂ ਨਾਚ, ਸੰਗੀਤ, ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ।

Sankaradeva ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੇਲੇ Madhavadeva ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ Borgeet (ਭਗਤੀ ਗੀਤ) ਸੰਗੀਤਕ ਸਾਥ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। khol (ਢੋਲ) ਅਤੇ taal (ਝਾਂਜਰ) ਲੈਅ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ, ਨਾਚ, ਅਤੇ ਪਾਠ ਦਾ ਇਹ ਏਕੀਕਰਨ ਸੱਤ੍ਰੀਯਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ।

ਗਤੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ

ਸੱਤ੍ਰੀਯਾ ਵਿਲੱਖਣ hasta mudras (ਹੱਥ ਮੁਦਰਾਵਾਂ) ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਵਰਤਦੀ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ Kathak ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹਨ। ਨਾਚ ਵਿੱਚ tandava (ਮਰਦਾਨਾ) ਅਤੇ lasya (ਨਾਰੀ) ਦੋਵੇਂ ਗੁਣ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਈਟਮਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਨੇ ਔਰਤ ਪਾਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮਕਾਲੀ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਪੇਸ਼ਕਰਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

Chaali (ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਨਾਚ ਇਕਾਈਆਂ) ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਾਲੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਤਰ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਨਾਟਕੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਲਈ ਢੁਕਵੀਆਂ ਹਨ। Mati Akhara ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਪੈਟਰਨਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ Ora ਅਤੇ Par ਸਥਾਨਿਕ ਹਰਕਤਾਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਨਾਚ ਯੋਧਾ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਹਰਕਤਾਂ ਅਸਾਮੀ ਯੋਧਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਫਾਰਮੈਟ

ਰਵਾਇਤੀ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਵਿੱਚ Ankiya Nat (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬਿਰਤਾਂਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਨਾਚ-ਨਾਟਕ), Bhaona (ਨਾਟਕੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ), ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇੱਕੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਨਾਚ ਆਈਟਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। Sutradhar (ਕਥਾਕਾਰ) ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। Gayan-Bayan (ਸੰਗੀਤਕਾਰ) ਗਾਇਕੀ, khol, ਅਤੇ ਝਾਂਜਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਥ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸੰਗੀਤ ਮੰਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਮੰਚਾਂ ਲਈ ਮੱਠਵਾਦੀ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਆਈਟਮਾਂ ਲੰਬੀਆਂ ਨਾਟਕੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕੱਢੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਮੂਹ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕੱਲੇ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ। ਇਸ ਅਨੁਕੂਲਨ ਨੇ ਸੱਤ੍ਰੀਯਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਗਤੀਮਈ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਸੱਤਰਾ ਸੰਦਰਭ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ।

ਸਮਕਾਲੀ ਮਾਨਤਾ

2000 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜੋ ਅਸਾਮੀ ਅਭਿਆਸੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੰਨਦੇ ਸਨ: ਕਿ ਸੱਤ੍ਰੀਯਾ ਕੋਲ ਉਹ ਸੰਹਿਤਾਬੱਧ ਤਕਨੀਕ, ਭੰਡਾਰ, ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਨੀਂਹ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। Jatin Goswami, Bimbabati Devi, ਅਤੇ Indira P.P. Bora ਵਰਗੇ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸੱਤ੍ਰੀਯਾ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਚਾਂ 'ਤੇ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੱਤਰਾਂ ਆਪਣਾ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅਭਿਆਸ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।