कथकलि

कथकलि केरलाको अद्भुत नृत्य-नाटक हो, जुन यसको विस्तृत श्रृंगार, विशाल मुकुटहरू, र पौराणिक कथाहरू प्रदर्शन गर्ने उच्च रूपमा संहिताबद्ध मुद्रा शब्दावलीद्वारा विशिष्ट छ। यो विधाले नृत्य, नाटक, संगीत, र अनुष्ठानलाई एक समग्र नाट्य अनुभवमा संश्लेषण गर्छ जुन मन्दिर आँगनहरू र उत्सव मैदानहरूमा रातभर प्रस्तुत हुन्छ। प्रदर्शकहरूले आँखाको गति, अनुहारको अभिव्यक्ति, हातका मुद्राहरू, र शारीरिक अवस्थानहरूमा दक्षता हासिल गर्न वर्षौंको कठोर प्रशिक्षण गर्छन् जसले कथकलिको विशिष्ट दृश्य भाषा सिर्जना गर्छ।

यो नाम कथा (कथा) र कलि (खेल वा प्रदर्शन) को संयोजन हो, जसले विधाको कथात्मक अभिमुखीकरण प्रतिबिम्बित गर्छ। एकल नृत्य विधाहरूभन्दा फरक, कथकलि समूह थिएटर हो जहाँ बहु चरित्रहरू अन्तरक्रिया गर्छन्। नाटकीय पाठहरू (आट्टकथा) मुख्यतया महाभारत र रामायणबाट लिइएका छन्, नायकहरू, राक्षसहरू, र दिव्य प्राणीहरू नाट्य तीव्रतामा भावनालाई विशालीकृत गर्ने शैलीबद्ध प्रदर्शनमार्फत जीवित हुन्छन्।

"कथकलि त्यहाँ हो जहाँ मानिसहरू देवता, राक्षस, र नायक बन्छन्—जहाँ अनुहार नै अभिव्यक्तिको ब्रह्माण्ड बन्छ।"

दृश्य भव्यता

श्रृंगार (चुट्टी) र पोशाक प्रणालीहरूले चरित्रहरूलाई प्रकारहरूमा वर्गीकृत गर्छन्। पच्छ (हरियो) श्रृंगारले अर्जुन र नल जस्ता उदात्त नायकहरूलाई संकेत गर्छ। कत्ति (हरियोमा छुरा-आकारको रातो चिन्ह) ले खोटहरूसँगै प्रशंसनीय गुणहरू भएका प्रतिनायकहरू जनाउँछ। ताडी (दाह्री) चरित्रहरूमा रातो-दाह्रे दुष्ट प्राणीहरू, सेतो-दाह्रे उदात्त वृद्ध व्यक्तित्वहरू, र कालो-दाह्रे वनवासीहरू समावेश छन्। कारि (कालो) ले राक्षसीहरू र वनका प्राणीहरू प्रतिनिधित्व गर्छ। मिनुक्कु (चम्किलो, न्यूनतम श्रृंगार) ले महिला र ब्राह्मण चरित्रहरू चित्रण गर्छ।

श्रृंगार लगाउन दुई देखि चार घण्टा लाग्छ, प्रदर्शकहरू निश्चल भएर बस्छन् जबकि कलाकारहरूले चामलको पेस्ट र तरकारी रंगहरू लगाउँछन्। किरीटम् (मुकुट) र मुडि (शिरोभूषण) ले रूपान्तरण पूरा गर्छन्। पोशाकहरूले गति विशालीकृत गर्ने भारी घाघ्राहरू प्रयोग गर्छन्, कथकलि सौन्दर्यशास्त्रलाई परिभाषित गर्ने जीवनभन्दा ठूलो दृश्य उपस्थिति सिर्जना गर्दै।

प्राविधिक प्रशिक्षण

परम्परागत प्रशिक्षण बाल्यकालमा कलारिहरू (प्रशिक्षण संस्थाहरू) मा सुरु हुन्छ, सबैभन्दा कठोर प्रणाली १९३० मा कवि वल्लाथोल नारायण मेनोनद्वारा स्थापित केरल कलामण्डलम्सँग सम्बद्ध छ। विद्यार्थीहरूले कलारिपयट्टु मार्शल आर्ट्समा आधारित मेय्प्पयट्टु (शारीरिक अभ्यास) गर्छन्, कथकलिको माग्ने शारीरिकताका लागि आवश्यक शक्ति र लचिलोपन विकास गर्दै।

मुद्रा (हातको मुद्रा) प्रणालीले सयौं शब्द र अवधारणाहरू सिर्जना गर्न संयोजन हुने चौबीस आधारभूत मुद्राहरू प्रयोग गर्छ। नवरसहरू (नौ भावनाहरू) ले गहन प्रशिक्षण पाउँछन्, विद्यार्थीहरूले कथकलिको अतिशयोक्तिपूर्ण अभिव्यक्तिका लागि आवश्यक अनुहारका मांसपेशी नियन्त्रणमा दक्षता हासिल गर्न वर्षौं बिताउँछन्। आँखाको गति (नेत्राभिनय) ले विशेष ध्यान पाउँछ, प्रदर्शकहरू आँखाको गतिमात्रबाट भावना व्यक्त गर्न सक्षम हुन्छन्।

प्रदर्शन संरचना

परम्परागत प्रदर्शनहरू सूर्यास्तमा सुरु हुन्छन् र बिहानीसम्म जारी रहन्छन्। केलिकोट्टु (ढोल घोषणाहरू) ले दर्शकहरूलाई बोलाउँछ। तोडयम् र पुरप्पाडुले प्रारम्भिक अनुष्ठानहरू प्रस्तुत गर्छन्। त्यसपछि आट्टकथा प्रस्तुत हुन्छ, गायकहरूले पाठ गाउँदा र ढोलवादकहरू (चेण्डा र मद्दलम् प्रयोग गर्दै) ले तालबद्ध आधार प्रदान गर्दा प्रदर्शकहरूले प्रसंगहरू प्रदर्शन गर्छन्।

प्रदर्शकहरू बोल्दैनन्; गायकहरू (पोन्नानी र सिंगिडी) ले पाठ गाउँछन् जबकि प्रदर्शकहरूले मुद्रा र अभिव्यक्तिमार्फत व्याख्या गर्छन्। यो विभाजनले प्रदर्शकहरूलाई कथा गीतमार्फत अघि बढ्दा पूर्णतया शारीरिक अभिव्यक्तिमा केन्द्रित हुन अनुमति दिन्छ।

प्रमुख कलाकारहरू र संस्थाहरू

बीसौं शताब्दीका गुरुहरू जस्तै कलामण्डलम् कृष्णन नायर, कलामण्डलम् गोपी, र कोट्टक्कल शिवरामन्ले कथकलिलाई अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता दिलाए। केरल कलामण्डलम् प्रमुख प्रशिक्षण संस्था रहन्छ, यद्यपि अन्य कलारिहरूले परम्पराहरू कायम राख्छन्। समकालीन अभ्यासमा पूर्ण-लम्बाइ परम्परागत प्रदर्शनहरू, आधुनिक दर्शकहरूका लागि संक्षिप्त प्रस्तुतिहरू, र विधाको सीमाहरू परीक्षण गर्ने प्रयोगात्मक कार्यहरू समावेश छन्।