नृत्य
भारतको पवित्र गति परम्पराहरू: प्राचीन ज्ञानमा जडित आठ शास्त्रीय विधाहरू।
भारतीय शास्त्रीय नृत्यले नाट्यशास्त्रमा जडित आठ आधिकारिक रूपमा मान्यता प्राप्त विधाहरू समेट्छ, शुद्ध लय (नृत्त), अभिव्यक्तिपूर्ण गति (नृत्य), र नाटकीय प्रतिनिधित्व (नाट्य) मन्दिर पूजाबाट संगीत सभा प्रदर्शनसम्म विकसित परम्पराहरूमा संयोजन गर्दै।
Indian classical dance traces its theoretical origins to the Natyashastra, composed around the 2nd century CE. This Sanskrit treatise, attributed to the sage Bharata Muni, codified principles of dramatic performance, movement vocabulary, facial expression, and aesthetic theory that remain foundational. Temple sculpture from the Chola, Chalukya, and Hoysala periods (9th-13th centuries) provides visual evidence of dance forms flourishing as integral elements of Hindu worship.
For centuries, hereditary practitioners maintained these traditions within temple and court contexts. The Devadasi system in South India, Mahari tradition in Odisha, and comparable systems elsewhere supported specialised training and repertoire transmission. Royal patronage, particularly in the Thanjavur Maratha and Travancore courts, enabled technical elaboration and compositional development.
The colonial period brought disruption. The Anti-Nautch movement (1890s-1930s) stigmatised temple dance traditions. Revival efforts by nationalist reformers reconstituted the forms for modern presentation. Rukmini Devi Arundale established Kalakshetra (1936), creating a model for institutional training. Similar revival efforts across regions brought Odissi, Kuchipudi, and other forms to concert stages. The Sangeet Natak Akademi's recognition of eight classical forms (Sattriya added in 2000) established an official framework for the contemporary discipline.
The philosophical foundation of Indian classical dance rests on Rasa theory, articulated in the Natyashastra. Rasa (aesthetic essence or flavour) arises through the combination of Vibhava (determinants), Anubhava (consequents), and Vyabhichari Bhava (transient emotions) working upon Sthayi Bhava (permanent emotional states). The eight primary rasas (expanded to nine with Shanta) provide the framework for emotional communication: Shringara (love), Hasya (mirth), Karuna (sorrow), Raudra (fury), Vira (heroism), Bhayanaka (fear), Bibhatsa (disgust), and Adbhuta (wonder).
Dance serves as Sadhana (spiritual practice). The body becomes instrument for manifesting divine forms and narratives. The Natyashastra describes dance as offering that pleases the gods, and temple traditions maintained this devotional orientation. Even in contemporary concert settings, many dancers approach performance as a form of worship.
The concept of Bhakti (devotion) infuses repertoire across forms. Compositions address deities, particularly Krishna, Shiva, and the Goddess in her various manifestations. Through abhinaya (expression), the dancer embodies these divine figures or devotees approaching them, creating opportunities for both performer and audience to participate in devotional experience.
यस विधाका विशिष्ट पक्षहरू गहिराइमा बुझ्नुहोस्
भरतनाट्यम
भरतनाट्यम् तमिलनाडुको प्राचीन मन्दिर नृत्य परम्परा हो, ज्यामितीय सटीकता, शिल्पकलाजस्ता मुद्राहरू, र अरैमण्डि अवस्थानद्वारा विशेषता दिइएको, रुक्मिणी देवी अरुण्डेल र टी. बालसरस्वतीद्वारा कन्सर्ट प्रस्तुतिका लागि पुनर्जीवित।
कथक
कथक उत्तर भारतको शास्त्रीय नृत्य हो, जटिल पाइला चाल, द्रुत घुमाइ, र हिन्दू मन्दिर र मुगल दरबार परम्पराहरूमार्फत विकसित घराना प्रणालीद्वारा विशेषता दिइएको।
कथकळि
कथकलि केरलाको अद्भुत नृत्य-नाटक हो, विस्तृत श्रृंगार, विशाल पोशाकहरू, र पौराणिक कथाहरू प्रदर्शन गर्ने उच्च रूपमा संहिताबद्ध मुद्रा प्रणालीद्वारा विशिष्ट।
कुचिपुडी
कुचिपुडी आन्ध्र प्रदेशको शास्त्रीय नृत्य परम्परा हो जसले नृत्य-नाटक सम्पदालाई एकल प्रदर्शनसँग संयोजन गर्छ, विशिष्ट तरलता र तरङ्गम् (पीतलको थालीमा नृत्य) जस्ता अद्भुत तत्त्वहरूद्वारा विशेषता दिइएको।
ओडिसी
ओडिसी ओडिशाको शास्त्रीय नृत्य हो जुन त्रिभंगी (तीन-मोड) मुद्रा, गीतात्मक अनुग्रह, र जयदेवको गीत गोविन्दबाट लिइएको संग्रहद्वारा विशिष्ट, केलुचरण महापात्रको दृष्टिमार्फत पुनर्निर्माण गरिएको।
मणिपुरी
मणिपुरी पूर्वोत्तर भारतको कोमल, भक्तिपूर्ण नृत्य हो, गोपीहरूसँग कृष्णको दिव्य खेल चित्रण गर्ने रास लीलामा केन्द्रित, कोमल, हल्लिने गतिहरू र विशिष्ट पोट्लोई पोशाकद्वारा विशेषता दिइएको।
मोहिनीअट्टम
मोहिनीअट्टम् केरलाको स्त्रीसुलभ अनुग्रहको शास्त्रीय नृत्य हो, हल्लिने गतिहरू र सूक्ष्म अभिव्यक्तिद्वारा विशेषता दिइएको, विष्णुको मोहक महिला रूप मोहिनीको नामबाट आएको।
सत्त्रीया
सत्त्रीया आसामको शास्त्रीय नृत्य हो जुन सन्त शंकरदेवद्वारा वैष्णव मठहरू (सत्त्रहरू) मा विकसित, पाँच शताब्दी मठीय संरक्षणपछि २००० मा आठौं शास्त्रीय विधाको रूपमा मान्यता प्राप्त।
छऊ
छऊ पूर्वी भारतको मार्शल नृत्य हो जुन तीन क्षेत्रीय शैलीहरू (सरैकेला, पुरुलिया, मयूरभञ्ज) मा अभ्यास गरिन्छ, मार्शल आर्ट्स, कलाबाजी, र पुराणलाई संयोजन गर्दै, २०१० मा युनेस्कोको अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदा सूचीमा अंकित।
Discover renowned नृत्य performers and maestros
कथक
Explore our archive of नृत्य performances
तपाईं यहाँ हुनुहुन्छ जस्तो देखिन्छ:
KalaSudha हेर्नुहोस्We usually reply within a few hours
Loading article…
We could not load this article. Please try again later.
Was this helpful?
Thanks for the feedback
अझै सहायता चाहिन्छ?
This conversation is resolved — reply to reopen
