सत्त्रीया

सत्त्रीया आसामको शास्त्रीय नृत्य हो, जुन १५औं-१६औं शताब्दीका सन्त श्रीमन्त शंकरदेवद्वारा स्थापित सत्त्रहरू (वैष्णव मठहरू) भित्र विकसित भयो। संगीत नाटक अकादेमीद्वारा मान्यता प्राप्त आठ विधाहरूमध्ये सबैभन्दा नयाँ (२००० मा शास्त्रीय दर्जा प्रदान गरिएको), सत्त्रीया दरबारी मनोरञ्जनको सट्टा धार्मिक अभ्यासको अंशको रूपमा विकसित भयो। भिक्षुहरूले नृत्य-नाटकलाई भक्तिपूर्ण भेटीको रूपमा प्रदर्शन गरे, कन्सर्ट प्रस्तुतिमा हालसालै मात्र उदाएका परम्पराहरू कायम राख्दै।

सत्त्रहरूले आसामभरि धर्म, शिक्षा, र संस्कृतिको केन्द्रको रूपमा सेवा गरे। शंकरदेवले कृष्णको जीवनका प्रसंगहरू चित्रण गर्ने अंकीया नाट (एक-अंक नाटकहरू) सिर्जना गरे, नृत्य, संगीत, र संवादको संयोजनमार्फत प्रदर्शन गरिएको। भिक्षुहरूले विशिष्ट गति शब्दावलीहरू विकास गरे जुन शास्त्रीय कलाको रूपमा मान्यता पाउनुअघि पाँच शताब्दीसम्म मठ भित्ताभित्र जीवित अभ्यासको रूपमा रह्यो।

"सत्त्रीया मासुमा बनेको भक्ति हो—संसार वरिपरि परिवर्तन हुँदा पनि भिक्षुहरूले मठहरूमा जीवित राखेको नृत्य।"

शंकरदेवको दृष्टि

श्रीमन्त शंकरदेव (१४४९-१५६८) ले आसाममा नव-वैष्णव आन्दोलनको स्थापना गरे, उनको कलात्मक र धार्मिक विरासत संरक्षण गर्ने सत्त्र प्रणाली स्थापित गर्दै। उनले असमिया र ब्रजबुली (असमिया र मैथिली संयोजन गर्ने साहित्यिक भाषा) मा अंकीया नाटहरू रचे, सत्त्रीया संग्रहको केन्द्रमा रहने पाठहरू सिर्जना गर्दै। उनको दृष्टिले प्रदर्शनलाई धार्मिक जीवनमा एकीकृत गर्यो, भिक्षुहरूलाई भक्तिपूर्ण अभ्यासका पक्षहरूको रूपमा नृत्य, संगीत, र नाटकमा प्रशिक्षित गर्दै।

शंकरदेव र उनका शिष्य माधवदेवद्वारा रचित बोरगीत (भक्तिपूर्ण गीतहरू) ले संगीतमय साथ प्रदान गर्छन्। खोल (ढोल) र ताल (झ्याली) ले लय स्थापित गर्छन्। धार्मिक सन्दर्भभित्र संगीत, नृत्य, र पाठको यो एकीकरणले सत्त्रीयालाई मुख्यतया मनोरञ्जनको रूपमा विकसित भएका विधाहरूबाट छुट्याउँछ।

गति शब्दावली

सत्त्रीयाले दक्षिण भारतीय विधाहरू र कथक दुवैभन्दा फरक विशिष्ट हस्त मुद्राहरू (हातका मुद्राहरू) र पाइला गतिहरू प्रयोग गर्छ। नृत्यले ताण्डव (पुरुषोचित) र लास्य (स्त्रीसुलभ) दुवै गुणहरू प्रदर्शन गर्छ, विभिन्न वस्तुहरूले विभिन्न विशेषताहरूमा जोड दिन्छन्। पुरुष भिक्षुहरूले मूलतः महिला चरित्रहरू सहित सबै भूमिकाहरू प्रदर्शन गरे, यद्यपि समकालीन अभ्यासमा महिला प्रदर्शकहरू समावेश छन्।

चाली (आधारभूत नृत्य एकाइहरू) ले प्राविधिक शब्दावली बनाउँछ, विभिन्न चालीहरू विभिन्न चरित्र प्रकारहरू र नाटकीय परिस्थितिहरूका लागि उपयुक्त छन्। माटी अखाराले पाइला चाल ढाँचाहरूमा जोड दिन्छ जबकि ओरा र पारले स्थानिक गतिहरू वर्णन गर्छन्। नृत्यले मार्शल परम्पराहरूसँग सम्बन्ध कायम राख्छ, केही गतिहरूले आसामी योद्धा संस्कृति प्रतिबिम्बित गर्छन्।

प्रदर्शन ढाँचाहरू

परम्परागत ढाँचाहरूमा अंकीया नाट (कृष्ण कथाहरू प्रस्तुत गर्ने नृत्य-नाटक), भाओना (नाट्य प्रस्तुति), र विभिन्न एकल र समूह नृत्य वस्तुहरू समावेश छन्। सूत्रधार (कथाकार) ले प्रदर्शनहरू परिचय गराउँछन् र टिप्पणी प्रदान गर्छन्। गायन-बयन (संगीतकारहरू) ले स्वर, खोल, र झ्यालीसँग साथ दिन्छन्।

कन्सर्ट प्रस्तुतिमा संक्रमणले धर्मनिरपेक्ष मञ्चहरूका लागि मठीय विधाहरूको अनुकूलन आवश्यक पार्यो। लामा नाट्य कार्यहरूबाट व्यक्तिगत वस्तुहरू निकालिए, र परम्परागत समूह टुक्राहरूसँगै एकल ढाँचाहरू विकसित भए। यस अनुकूलनले सत्त्रीयालाई यसको भक्तिपूर्ण चरित्र कायम राख्दै सत्त्र सन्दर्भभन्दा बाहिरका दर्शकहरूमा पुग्न सक्षम बनायो।

समकालीन मान्यता

संगीत नाटक अकादेमीको २००० को मान्यताले आसामी अभ्यासकर्ताहरूले लामो समयदेखि कायम राखेको कुरा स्वीकार गर्यो: कि सत्त्रीयासँग शास्त्रीय कलालाई परिभाषित गर्ने संहिताबद्ध प्रविधि, संग्रह, र सैद्धान्तिक आधार छ। जतिन गोस्वामी, बिम्बाबती देवी, र इन्दिरा पि.पि. बोरा जस्ता समकालीन कलाकारहरूले सत्त्रीयालाई राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरूमा ल्याएका छन् जबकि सत्त्रहरूले आफ्नो शताब्दीयौं-पुरानो अभ्यास जारी राख्छन्।