Vinay Desai

Vinay Desai bespeelt de santoor, een ondiepe notenhouten kast met een honderdtal snaren, aangeslagen met twee lichte gebogen stokjes die tussen de vingers worden gehouden. Het instrument komt uit Kasjmir, uit de sufiana mausiqi die de vallei al eeuwen speelt, en oude Indiase bronnen noemen het Shatatantri Veena, de honderdsnarige vina. De snaren lopen in koren, drie of vier per toon, zodat één slag er meerdere in beweging zet en de klank omgeven door een glinstering aankomt. Een aangeslagen snaar laat zich niet buigen zoals een getokkelde: alles wat zeggingskracht heeft moet komen uit waar de slagen vallen en hoeveel ruimte ertussen zit.

De santoor bereikte het klassieke podium via één familie. Pandit Uma Dutt Sharma, zanger en tablaspeler uit Jammu, zocht een instrument dat een hele raga kon dragen; hij koos er een dat de meeste mensen toen voor volksinstrument hielden, en zette zijn zoon eraan. Die zoon gaf in 1955 het eerste santoorconcert in Bombay, een uur Yaman, en besteedde de zes decennia daarna aan tonen wat het instrument aankon. Hij werd Padma Vibhushan Pandit Shivkumar Sharma, en van hem heeft Vinay Desai geleerd.

Hij kwam hier zonder familietraditie achter zich. Zijn eerste leraar was Shafiq Rahman, die hem als tiener zang, harmonium en tabla gaf. Daarna deed hij in Delaware de voorbereidende studies farmacie en rechten, maakte ze allebei af en liet ze los voor de muziek. In 2011 begon hij op aanwijzing van Shivkumar Sharma zelf met santoor bij Takahiro Arai, ging in de Verenigde Staten verder bij Kunal Gunjal, en daarna nam Shivkumar Sharma hem rechtstreeks onder zijn hoede. Hij studeerde bij de meester in diens laatste jaren, tot aan zijn dood in mei 2022. Hij leerde ook van wijlen Pandit Ramesh Mishra, van Parthasarathi Chatterjee, van Jay Gandhi en van Suryaksha Deshpande.

Een concert van Vinay Desai opent traag. Het eerste deel draagt geen puls, de ene toon tegen de volgende gelegd tot de raga vorm heeft en de zaal stil is geworden; pas dan komt de tabla binnen en begint de uitwisseling. Het slot is snel. Een set beslaat ongeveer vijfenzeventig minuten klassieke muziek, gevolgd door devotionele stukken. Hij nam Bageshri op met tablaspeler Vivek Pandya, met wie hij ook het album Chidaksha maakte. Anirudh Alva Changkakoti en Anubrata Chatterjee zaten beiden naast hem, en hij deelde het podium met Pandit Anindo Chatterjee, Ustad Tari Khan en Ustad Sukhvinder Singh Pinky. Hij werkt ook buiten het klassieke repertoire, in filmmuziek, jazz en theater.

Hij woont in Shanti Mandir, een ashram in Walden in de staat New York, en leidt een eigen programma, Journey of 100 Strings, waarin klassieke muziek naast kirtan en meditatie staat; het liep in het Brooklyn Conservatory of Music en in de Sivananda-ashram op de Bahama's. Hij speelde in de Verenigde Staten en op Hawaï, in Canada, Argentinië, Australië, op de Bahama's en in India: de Adelaide Fringe, Mona Foma in Tasmanië, het Jaipur Literature Festival, SwarZankar in Pune, en Lollapalooza Argentinië, waar hij tot de eersten hoorde die de santoor voor een orkest zetten. In november 2026 toert hij met KalaSudha door het Verenigd Koninkrijk met A Hundred Strings, naast Adnan Khan op sitar en Ustad Akram Khan op tabla.